دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Conservative Liberal Specialists: A Class Analysis of the Social and Political Attitudes of Professional Specialists in Iran متخصصان لیبرال محافظه‌کار: تحلیل طبقاتی نگرش‌های اجتماعی و سیاسی متخصصان حرفه‌ای در ایران 1 32 106869 10.22059/ijsp.2026.410698.671374 FA نجمه تاجمهر دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشکده علم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات)، تهران، ایران. 0009-0000-6818-2494 محسن صبوریان استادیار گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-8694-005X Journal Article 2026 02 07 This study focuses on professionals as an upper segment of Iran’s (upper-)middle class and examines the diversity and internal tensions in their socio-political attitudes and how these relate to lifestyle patterns and cultural consumption. Drawing on Bourdieu’s concepts of capital and habitus and Erik Olin Wright’s notion of contradictory class locations, the research employs a qualitative thematic analysis. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and of 34 participants . The findings show that respondents’ orientations are often hybrid and “liberal–conservative”: on the one hand, support for freedom of expression, civic engagement, and fairness; on the other hand, a preference for stability and an aversion to abrupt change. At the level of everyday life, cultural consumption and leisure are shaped by inflationary pressures and internet restrictions; social media simultaneously functions as a key source of news and entertainment. Social relations tend to contract toward smaller, status-similar networks, and in discussions of migration the paradox of “staying for oneself / leaving for one’s children” becomes salient. The study also documents an erosion of institutional trust and declining social hope in the wake of economic volatility and political constraints. The thematic structure is organized into several categories, including family and gender, nationalism and attitudes toward immigration, and an economic ideal that combines sustainable growth with justice alongside demands for transparency and anti-rent-seeking policies. Overall, the study concludes that this value hybridity can both enable participation and social change and, under persistent uncertainty, foster withdrawal and intensified individualism. این پژوهش با تمرکز بر متخصصان حرفه‌ای به‌مثابه لایه‌ای از طبقه متوسطِ رو به بالا در ایران، مسئله تنوع و تناقض نگرش‌های اجتماعی–سیاسی این گروه و نسبت آن با سبک زندگی و مصرف فرهنگی را بررسی می‌کند. مطالعه با اتکا به چارچوب‌های بوردیو (سرمایه‌ها و عادت‌واره) و اریک اُلین رایت (جایگاه‌های طبقاتی متناقض) و با روش کیفیِ تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته از ۳۴ نفر گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد نگرش‌ها غالباً تلفیقی و «لیبرال–محافظه‌کارانه» است: از یک‌سو حمایت از آزادی بیان، مشارکت مدنی و عدالت، و از سوی دیگر ترجیح ثبات و پرهیز از تغییرات ناگهانی. در سطح سبک زندگی، مصرف فرهنگی و اوقات فراغت زیر فشار تورم و محدودیت‌های اینترنتی شکل می‌گیرد و شبکه‌های اجتماعی هم‌زمان منبع خبر و سرگرمی‌اند. روابط اجتماعی به سمت شبکه‌های کوچک‌تر و هم‌سطح میل کرده و در مهاجرت، پارادوکس «ماندن برای خود/رفتن برای فرزندان» برجسته است. همچنین فرسایش اعتماد نهادی و کاهش امید اجتماعی در پی بی‌ثباتی اقتصادی و محدودیت‌های سیاسی مشاهده می‌شود. تحلیل مضامین در چند مقوله، از جمله خانواده و جنسیت، ناسیونالیسم و مهاجرپذیری، و نیز ایده اقتصادی (رشد پایدار همراه عدالت) و مطالبه شفافیت و مقابله با رانت، سامان یافت. جمع‌بندی پژوهش نشان می‌دهد این تلفیق ارزشی، هم ظرفیت مشارکت و تحول دارد و هم در شرایط نامطمئن می‌تواند به کناره‌گیری و فردگرایی بینجامد.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_106869_51b82e1999a0a7e0fda71d7dde0f1036.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Women’s Agency in the Field of Dress: A Social Constructionist Analysis of the Interaction between Structure, Identity, and Social Capital عاملیت زنان در میدان پوشش: تبیین برساختی تعامل ساختار، هویت و سرمایه اجتماعی 33 60 107632 10.22059/ijsp.2026.413438.671384 FA آزاده نیاز استادیار گروه علوم خانواده، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-7323-3556 فایزه غلامی دانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه 0009-0006-2294-5779 مریم محمدی کارشناسی ارشد مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0001-2932-3351 Journal Article 2026 04 28 Women’s veiling and their agency in society, along with their perceptions of how they express themselves and participate in social life, constitute one of the most contested social issues in contemporary Iranian society. This study adopts a qualitative methodological tradition and employs a grounded theory approach to explore and conceptualize the multiple dimensions of the issue of hijab as a social phenomenon in Iran. The empirical data were collected through two phases of research—an expert phase and a fieldwork phase—comprising a total of 40 in-depth interviews conducted through expert panels and semi-structured field interviews. The findings indicate that the issue of hijab can be meaningfully understood through the central category of perceived agency. Contextual disembedding, network disconnection, and the absence of persuasive mechanisms emerged as key causal conditions shaping this issue. Moreover, environmental constraints and male-dominated institutional structures were identified as contextual conditions influencing women’s experiences, while meaning-making mechanisms and perceived costs functioned as intervening conditions in the formation of the phenomenon. In response to these conditions, the strategies adopted by women can be conceptualized within two main categories: identity construction and the enhancement of social and gender-based capital, as well as people-centered cultural governance. The implementation of these strategies is associated with far-reaching and transformative social outcomes, suggesting the need for deep structural and cultural reforms in addressing the issue of hijab in Iranian society. حجاب زنان و عاملیت آنان در جامعه و فهم و ادراک آنان از شیوه‌های بروزات اجتماعی خود و نقش آفرینی‌های اجتماعی از جمله مهمترین مسائلی است که همواره در جامعه پیرامون آن مسائل و مشکلات متعددی شکل می‌گیرد. پژوهش حاضر در قالب سنت روش شناختی کیفی و اتخاذ روش نظریه مبنایی تلاش می‌کند تا ابعاد گوناگون مسئله حجاب در جامعه ایران را به عنوان یک مسئله اجتماعی بررسی و شناسایی کند. یافته‌های حاصل از این پژوهش که از انجام دو فاز نخبگانی و میدانی و مجموعا 40 مصاحبه که در قالب نشست‌های تخصصی از نخبگان و مصاحبه‌های میدانی بدست آمده و مورد واکاوی قرار گرفت حاکی از آن است که مسئله حجاب بر مبنای مقوله ادراک از عاملیت قابل فهم و بیان می‌باشد و جاکندگی بستری، انفصال شبکه ای و عدم وجود اقناع سازها از عوامل علی شکل‌دهنده این مسئله می‌باشد. همچنین جبر محیط و ساختارهای نهادی مردمحور از عوامل زمینه‌ای و ادراک سازها و هزینه سازها از عوامل مداخله‌گر در ایجاد این مسئله است و راهبردهای اتخاذ شده در برابر این مسئله در دو مقوله هویت‌سازی و افزایش سرمایه اجتماعی/جنسیتی و حکمرانی مردم محور قابل بیان است و پیامد حاصل از این راهبردها نیز اصلاحات عمیق را رقم می‌زند.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_107632_ab69818cc26681d72c85cec9b9efad03.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Moral Preferences and Political Behavior: A Deep Learning Model of Iran's 2017 Presidential Election on Twitter بازار اخلاقی توییتر:‌ رابطه ترجیحات اخلاقی و رفتار سیاسی کاربرد مدل یادگیری عمیق در کلان‌داده انتخابات ۱۳۹۶ ایران 61 100 105918 10.22059/ijsp.2026.405026.671354 FA علیرضا حدادی استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ‌ایران. 0000-0002-6774-9337 Journal Article 2025 10 25 Human decision-making, which is influenced by internal and contextual factors, plays a fundamental role in shaping social actions and political behaviors. Understanding the moral preferences underlying these decisions is essential to explaining the mechanisms that govern social affairs. This article, adopting an interdisciplinary approach, uses Twitter to examine moral preferences and their relationship to individuals’ political orientation. The framework of moral foundations was analyzed and validated using deep learning models on a large dataset of tweets. The research findings highlight concepts such as groupism, attention seeking, distrust, value orientation, responsibility, and cognition as key elements in shaping political behavior. These concepts exhibit distinct patterns across different groups. The findings show that the positive poles of group preferences and attention, along with preferences related to value, responsibility, and trust, play the most dominant role in organizing political discourse on Persian Twitter, and that users’ behavior is influenced by distinct patterns of moral preference rather than being solely subject to formal party labels. Competing political groups prioritize a different set of moral values, and these values are reproduced through intergroup interactions, which are instrumental in the formation of collective identities. The ethics of responsibility and trust, along with group dynamics that tend to conform, have underpinned the stability of political camps. Reformists and fundamentalists, despite discursive conflict, have a similar “moral signature,” while dissenters display a distinct profile based on highlighting power, distrust, and opposition to stagnation, and nonpolitical users focus most on close relationships and micro-identities. فرایند تصمیم‌گیری انسانی، که متأثر از عوامل درونی و زمینه‌ای است، نقشی بنیادین در شکل‌گیری کنش‌های اجتماعی و رفتارهای سیاسی ایفا می‌نماید. فهم ترجیحات اخلاقیِ زیربنای این تصمیمات، برای تبیین سازوکارهای حاکم بر امر اجتماعی، ضروری است. مقاله حاضر، با اتخاذ رویکردی میان‌رشته‌ای، از توییتر بهره می‌گیرد تا به بررسی ترجیحات اخلاقی و نسبت آن‌ با جهت‌گیری‌ سیاسی افراد بپردازد. چارچوب بنیادهای اخلاقی با بهره‌گیری از مدل‌های یادگیری عمیق بر روی مجموعه داده‌ای گسترده از توییت‌ها، تحلیل و تأیید شدند. یافته‌های تحقیق، مفاهیمی چون گروه‌گرایی، تمایل به جلب توجه، بی‌اعتمادی، جهت‌گیری ارزشی، مسئولیت‌پذیری و شناخت را به‌عنوان عناصر کلیدی در شکل‌گیری رفتار سیاسی برجسته می‌سازد. این مفاهیم در میان گروه‌های مختلف الگوهای متمایزی از خود بروز می‌دهند. یافته‌ها نشان می‌دهد که قطب‌های مثبت ترجیحات گروه و توجه، به‌همراه ترجیحات مرتبط با ارزش، مسئولیت و اعتماد، غالب‌ترین نقش را در سازمان‌دهی گفتمان سیاسی در توییتر فارسی دارند و رفتار کاربران بیش از آن‌که صرفاً تابع برچسب‌های رسمیِ جناحی باشد، از الگوهای متمایز ترجیح اخلاقی تأثیر می‌پذیرد. گروه‌های سیاسی رقیب، مجموعه‌ای متفاوت از ارزش‌های اخلاقی را اولویت‌بندی کرده و این ارزش‌ها از خلال تعاملات بین‌گروهی بازتولید می‌شوند؛ تعاملاتی که در شکل‌گیری هویت‌های جمعی مؤثر واقع می‌شوند. اخلاق مسئولیت‌پذیری و اعتماد، همراه با پویایی‌های گروهیِ متمایل به همرنگی، زمینه‌ساز ثبات اردوگاه‌های سیاسی بوده‌اند. اصلاح‌طلبان و اصول‌گرایان، علی‌رغم تعارض گفتمانی، «امضای اخلاقی» مشابهی دارند، در حالی‌که معاندان پروفایلی متمایز مبتنی بر برجسته‌سازی قدرت، بی‌اعتمادی و مخالفت با سکون نشان می‌دهند و کاربران غیرسیاسی بیش از همه بر روابط نزدیک و هویت‌های خرد تمرکز دارند.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_105918_f3feb1d92eef5ef942c8dce96886834b.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 The Question of the Academy in Iran: A Study on the Relationship between the Tehran School of Philosophy and the University of Tehran مسأله آکادمی در ایران؛ مطالعه‌ای در باب نسبت مکتب فلسفی تهران و دانشگاه تهران 101 126 107937 10.22059/ijsp.2026.413643.671385 FA علی فتوتیان استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-2918-9161 محمد پویا جمالی تبار دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2026 05 04 هدف این مقاله بازاندیشی به مسئله آکادمی در ایران، از خلال نسبت میان تأسیس دانشگاه تهران (۱۳۱۳ شمسی) و مکتب فلسفی تهران به‌عنوان سنتی زنده در فلسفه است. بخشی از این بازاندیشی نقد روایت مسلط «گسست معرفتی» است. چارچوب نظری پژوهش با تلفیق لایه‌بندی نهادی و پدیدارشناسی (گیلسپای، لیوتار) صورت‌بندی شده و مفاهیمی چون «تنش»، «دوگانگی نهادی»، «زیست‌جهان» و «زمان‌های چندگانه» (کوزلک) را به کار می‌گیرد. روش پژوهش کیفی-تاریخی با رویکرد پدیدارشناختی-هرمنیوتیکی است؛ داده‌ها از اسناد تاریخی تأسیس دانشگاه، متون فلسفی مکتب تهران (به‌ویژه «لمعات الهیه» و «بدایع‌الحکم») و برنامه‌های درسی دانشکده معقول و منقول گردآوری شده‌اند. مهم‌ترین یافته‌ها نشان می‌دهد: اولاً، سنت فلسفی مکتب تهران در آستانه تأسیس دانشگاه از پویایی درونی و انعطاف تعاملی برخوردار بوده و متن‌هایی به زبان فارسی تولید کرده که نشان‌دهنده ظرفیت گفت‌وگو با پرسش‌های نوظهور است. ثانیاً، دانشگاه تهران نه یک گسست مطلق، بلکه محصول فرایند «لایه‌بندی نهادی» و ادغام نهادهای پیشین (از جمله مدرسه عالی سپهسالار) است. ثالثاً، هم‌زیستی دو منطق نهادی مدرسه (اقتدار سنتی) و دانشگاه (اقتدار عقلانی-قانونی) به دوگانگی نهادی و تنشی مولد انجامیده که در کنش شخصیت‌هایی چون میرزا مهدی آشتیانی و محمدعلی فروغی تجسم یافته است و می‎تواند تا همین امروز نیز تداوم یافته باشد. مقاله نتیجه می‌گیرد که نسبت میان دانشگاه و سنت فلسفی را باید در افق «تداوم در عین دگردیسی/بازآرایی» بازفهمید. هدف این مقاله بازاندیشی به مسئله آکادمی در ایران، از خلال نسبت میان تأسیس دانشگاه تهران (۱۳۱۳ شمسی) و مکتب فلسفی تهران به‌عنوان سنتی زنده در فلسفه است. بخشی از این بازاندیشی نقد روایت مسلط «گسست معرفتی» است. چارچوب نظری پژوهش با تلفیق لایه‌بندی نهادی و پدیدارشناسی (گیلسپای، لیوتار) صورت‌بندی شده و مفاهیمی چون «تنش»، «دوگانگی نهادی»، «زیست‌جهان» و «زمان‌های چندگانه» (کوزلک) را به کار می‌گیرد. روش پژوهش کیفی-تاریخی با رویکرد پدیدارشناختی-هرمنیوتیکی است؛ داده‌ها از اسناد تاریخی تأسیس دانشگاه، متون فلسفی مکتب تهران (به‌ویژه «لمعات الهیه» و «بدایع‌الحکم») و برنامه‌های درسی دانشکده معقول و منقول گردآوری شده‌اند. مهم‌ترین یافته‌ها نشان می‌دهد: اولاً، سنت فلسفی مکتب تهران در آستانه تأسیس دانشگاه از پویایی درونی و انعطاف تعاملی برخوردار بوده و متن‌هایی به زبان فارسی تولید کرده که نشان‌دهنده ظرفیت گفت‌وگو با پرسش‌های نوظهور است. ثانیاً، دانشگاه تهران نه یک گسست مطلق، بلکه محصول فرایند «لایه‌بندی نهادی» و ادغام نهادهای پیشین (از جمله مدرسه عالی سپهسالار) است. ثالثاً، هم‌زیستی دو منطق نهادی مدرسه (اقتدار سنتی) و دانشگاه (اقتدار عقلانی-قانونی) به دوگانگی نهادی و تنشی مولد انجامیده که در کنش شخصیت‌هایی چون میرزا مهدی آشتیانی و محمدعلی فروغی تجسم یافته است و می‎تواند تا همین امروز نیز تداوم یافته باشد. مقاله نتیجه می‌گیرد که نسبت میان دانشگاه و سنت فلسفی را باید در افق «تداوم در عین دگردیسی/بازآرایی» بازفهمید.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_107937_c4b32efece8e379b09bd48a2af6adc8d.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Application of Particle Swarm Optimization (PSO) in Constructing Educational and Occupational Migration Indices in Tehran کاربرد الگوریتم بهینه‌سازی ازدحام ذرات در ساخت شاخص‌های تحصیلی و شغلی مهاجرتی در شهر تهران 127 165 107671 10.22059/ijsp.2026.412078.671378 FA نصیبه اسمعیلی استادیار گروه جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0003-4078-0198 Journal Article 2026 02 27 In today’s world, often called the digital era, large amounts of data are produced and analyzed every second, and thus pattern discovery from such data becomes inevitable. Data mining techniques work as powerful instruments for this purpose. In social sciences, nevertheless, few studies have been done regarding applications of data-driven and algorithmic methods. In this paper, the population census in 2011 was used and two indicators namely, educational attraction and occupational attraction were designed and implemented based on the model of Particle Swarm Optimization (PSO) algorithm in MATLAB software. As a result of applying these two indicators, the ranking score of 22 districts in Tehran was determined. According to the results, roughly 33% of the migration to Tehran is due to educational and occupational attractions (22% occupational, 11% educational), while other 67% of migrations is because of other factors. In terms of migration share, District 5 also displays the highest values in relation to educational and occupational attraction; however, District 21 indicates the lowest migration share and attraction. The findings show that applying intelligent algorithms within the data mining approach in the field of AI technology considerably improves the ability of such approaches in social science data analysis. In this respect, migration has been analyzed as a case study for illustration of this approach. در عصر حاضر که به عنوان عصر دیجیتال و هوش مصنوعی شناخته می‌شود، حجم گسترده‌ای از داده‌ها در هر لحظه تولید و پردازش می‌شود. استخراج الگوهای معنادار از این داده‌ها امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. در این راستا، روش‌های مبتنی بر داده‌کاوی به‌عنوان ابزاری کارآمد جهت تحلیل داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال، در حوزه علوم اجتماعی، پژوهش‌های محدودی در زمینه به‌کارگیری روش‌های الگوریتمی محور مبتنی بر داده انجام شده است. مطالعه حاضر با استفاده از داده‌های خرد سرشماری ۱۳۹۰ و با بهره‌گیری از ساختار الگوریتم فراابتکاری بهینه سازی ازدحام ذرات، دو شاخص جاذبه تحصیلی و شغلی را در نرم افزار متلب طراحی و پیاده سازی کرده است. بر اساس اطلاعات استخراج‌شده مبتنی بر این شاخص‌ها، مناطق ۲۲‌گانه تهران امتیازدهی و سپس رتبه‌بندی شدند. یافته‌های تحقیق نشان داد حدود ۳۳ درصد از مهاجرت‌ها به تهران ناشی از جاذبه‌های شغلی و تحصیلی است (۲۲ درصد شغلی، ۱۱ درصد تحصیلی) و ۶۷ درصد باقی‌مانده به دلایل دیگر مربوط می‌شود. منطقه ۵ بیشترین سهم مهاجرتی و بالاترین جاذبه تحصیلی و شغلی را دارد، در مقابل منطقه ۲۱ کمترین سهم و پایین‌ترین جاذبه را نشان می‌دهد. نتایج حاصل نشان می‌‌دهد که بهره‌گیری از الگوریتم‌های هوشمند در چارچوب داده‌کاوی و در بستر تحولات عصر هوش مصنوعی می‌تواند به شکل چشم‌گیری ظرفیت و کارآمدی این روش‌ها را در تحلیل داده‌های علوم اجتماعی تقویت نماید. در این راستا، مهاجرت به‌عنوان نمونه‌ای کاربردی برای تبیین این رویکرد مورد بررسی قرار گرفته است

https://ijsp.ut.ac.ir/article_107671_cadf5c580bed4699586254a32c6e1c30.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Applying the Family Stress Theory to Study the Vulnerability of Iranian Families: An Analysis Based on National Family Survey Data کاربست مدل نظری استرس خانواده در مطالعه‌ی آسیب پذیری خانواده های ایرانی: تحلیلی مبتنی بر داده های پیمایش ملی خانواده 165 204 107259 10.22059/ijsp.2026.398363.671325 FA عهدیه اسدپور استادیار گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان،تهران، ایران. راضیه رایان پور استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0002-7966-8286 مهری سادات موسوی استادیار گروه جوانان و مناسبات نسلی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران. Journal Article 2025 07 12 The family's capacity to perform its functions and roles is significantly impaired when it faces vulnerable conditions. This study aims to apply the Family Stress Theory (ABC-X model) in analyzing the vulnerability of Iranian families. This study analyzed the vulnerability of Iranian families using data from the 2019 National Family Survey and employing secondary analysis methodology. The participants included individuals aged over 15 years residing in ordinary households in urban areas across the country. Ultimately, 5036 individuals were chosen to constitute the study sample. Analysis employing Family Stress Theory indicated that 80% of Iranian families experienced economic vulnerabilities across various dimensions as stressors (Factor A) to a moderate to very large extent. Simultaneously, in terms of internal and external resources (Factor B), 75.2% of families exhibited moderate to very large weaknesses. The third component (Factor C) involved family members' and specifically couples' perceptions of their overall marital and family life in the wake of the crisis; this indicated a negative view of marriage and marital life among approximately 83% of Iranians. Finally, moderate to very high levels of moral-behavioral instability such as lying, infidelity, distrust, and evasion of marital responsibilities, as well as domestic violence in various dimensions, are considered outcomes (Factor X) of the economic and livelihood stressors faced by Iranian families.The results underscore the necessity of practical and scientific measures implemented in a thoroughly conscious and comprehensive manner to reduce the vulnerability of Iranian families through stressor management and the strengthening of social support. یکی از نخستین و در عین حال مهم ترین نهادهای اجتماعی، خانواده است که د صورت قرارگیری درشرایط آسیب‌پذیر نمیتواند همانند خانوادهای عادی یا غیرآسیبی کارکردها و نقشهای خود را ایفا نماید. هدف از انجام مطالعه حاضر کاربست مدل نظری استرس خانواده (مدل ABC-X ) دربررسی و تحلیل آسیب پذیری خانواده‌های ایرانی می‌باشد. این مطالعه با استفاده از داده‌های پیمایش ملی خانواده درسال 1398و با بهره گیری ازروش تحلیل ثانویه، آسیب‌پذیری خانواده های ایرانی رامورد تحلیل قرار داده است. پاسخگویان شامل مجموع افراد بالای 15سال خانوارهای معمولی ساکن درمناطق شهری کل کشور(31 استان) بوده است که درنهایت 5036 نفربه عنوان جمعیت نمونه انتخاب شدند.یافته‌های تحقیق براساس مدل نظری استرس خانواده نشان داد 80 درصد خانواده‌های ایرانی، آسیب‌های اقتصادی-معیشتی را درابعاد مختلف به مثابة عامل استرس‌زا (A) درحد متوسط تا بسیار زیادتجربه کرده‌اند. درعین حال ازنظر منابع درونی و بیرونی (B) نیز2/75 درصدازخانواده‌ها ا حد متوسط تا بسیارزیاد کاستی و ضعف دارند.مؤلفة سوم (C)،‌ ادراک اعضای خانواده ومشخصاً زوجین نسبت به کلیات زندگی زناشویی-خانوادگی درسایة بحران ایجاد شده بوده است که نگاه منفی حدود 83 درصد از ایرانیان به ازدواج و زندگی زناشویی رانشان داد. درنهایت، بی‌ثباتی اخلاقی-رفتاری همچون دروغ‌گویی، خیانت، بی‌اعتمادی،‌ پنهان‌سازی مسائل، فرارازمسئولیت-های زناشویی را به میزان متوسط تاخیلی زیادونیزخشونت خانگی در ابعاد مختلف از پیامدهای (X) عامل استرس‌زای خانوادههای ایرانی یعنی آسیبهای اقتصادی و معیشتی به شمار می‌آیند. نتایج مطالعۀ حاضر، لزوم اقداماتی عملی و علمی به شکلی کاملاً آگاهانه و جامع‌نگرانه را در راستای کاهش میزان آسیب‌پذیری خانوادههای ایرانی براساس مدیریت عوامل استرس‌زاوافزایش حمایت اجتماعی راگوشزد می‌نماید.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_107259_98ad5fd2c787eb91c5d5ceafbaf1ff51.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Qualitative investigation of the phenomenon of renting among married middle-aged people living in Kerman city واکاوی کیفی پدیده‌ی اجاره‌نشینی در میان میانسالان متأهل ساکن در شهر کرمان 205 236 107898 10.22059/ijsp.2026.397797.671322 FA محسن سعیدی دکتری جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. 0009-0004-0965-8826 داریوش بوستانی دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. کاظم کاظمی دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. Journal Article 2025 06 30 Abstract The present study aimed to investigate the phenomenon of rental housing among middle-aged individuals. A qualitative research design grounded in the Grounded Theory methodology was employed to develop an in-depth understanding of the lived experience of renting. The study was conducted in Kerman, Iran, and participants were selected from middle-aged tenants residing in the city through purposive and theoretical sampling. Data were collected using semi-structured interviews with 31 participants, including 16 men and 15 women. To enhance the trustworthiness of the findings, member checking, external auditing, and constant comparative analysis were employed. The final analysis resulted in the emergence of ten major categories and twenty-one subcategories: escalating economic crisis, perceived disorder in housing policymaking, life revolving around money, real estate agents as property pharaohs, suspended sense of belonging, inheritance as the only pathway out of tenancy, relocation anxiety, gradual downward social mobility, the moral constraints of everyday life, and threats to family existence. Ultimately, the core category, “Rental Housing as a Disruption of Life,” was identified. The findings indicate that rental housing is associated with persistent relocation anxiety, economic strain, and a diminished sense of belonging among middle-aged tenants. These experiences generate crises across the economic, psychological, and social domains of their lives while simultaneously reinforcing and reproducing cycles of social inequality. هدف این پژوهش، بررسی پدیده‌ی اجاره‌نشینی در میان افراد میانسال است. در این پژوهش از روش‌شناسی کیفی گرنددتئوری جهت فهم عمیق‌تر موضوع اجاره‌نشینی استفاده شده است. میدان مطالعه شهر کرمان است و مشارکت‌کنندگان از میان افراد میانسال مستأجر ساکن در شهر کرمان و با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و نمونه‌گیری نظری انتخاب شده‌اند. روش گردآوری داده‌ها به صورت مصاحبه‌ نیمه ساختاریافته است که با 16 مرد و 15 زن صورت گرفت. همچنین برای کسب اعتبار در این پژوهش از تکنیک ارزیابی توسط اعضا، روش ممیزی و مقایسه تحلیلی استفاده شده است. تحلیل نهایی داده‌ها منجر به خلق ده مقوله اصلی و بیست و یک زیر مقوله شد که عبارتند از: بحران اقتصادی فزاینده، ادراک هرج و مرج در سیاست‌گذاری مسکن، زندگی بر مدار پول، بنگاهداران؛ فراعنه املاک، تعلیق حس تعلق، ارثیه راه نجات از اجاره‌نشینی، اضطراب جابه‌جایی، تقلیل تدریجی پایگاه، تنگنای اخلاقی زیستن و تهدید هستی خانواده. در نهایت مقوله‌ی هسته ”اجاره نشینی به مثابه‌ی گسست زندگی“ را استخراج کردیم. نتایج پژوهش نشان‌ می‌دهد که اجاره‌نشینی برای میانسالان همراه با اضطراب جابه‌جایی، فشار اقتصادی و کاهش حس تعلق است و زندگی آن‌ها را در ابعاد اقتصادی، روانی و اجتماعی دچار بحران کرده و چرخه‌ای از نابرابری را تداوم ‌بخشیده است.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_107898_65c6c4d8c520d4588e798ae7fc441934.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 From ideal to reality :How do students narrate the process of their scholarly frustration از آرمان تا واقعیت: روایت دانشجویان از چگونگی فرایند سرخوردگی تحصیلی 237 273 108037 10.22059/ijsp.2026.400665.671338 FA یارمحمد قاسمی استاد گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0002-4458-9115 بهروز سپیدنامه دانشیار گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0002-7353-4658 محمد صدرا مرادی کارشناس ارشد گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0009-0009-7106-809X Journal Article 2025 09 26 The higher education system in Iran, alongside certain opportunities, has been grappling with various challenges, one of which is the issue of the erosion of students'education.Therefore,this study aims to investigate how the students narrate their frustration process towards their schooling and the factors affacting it. According to the constructionism nature of the study phenomenon, the interpretative research paradigm, qualitative procedure, and qualitative content analysis were used as the study methodology. The study population includes all students in Master level in Ilam University in 2025 who were selected using purposive and theoretical sampling and based on theoretical saturation principle. In order to collect the data, an in-depth interview was conducted among 14 participants. The data analysis strategy was conducted using thematic coding and analysis. The study findings included 13 core themes and 71 subthemes. The results showed that the students pursue to study because of self-actualization, social comparison, and policy-influenced role enactment. The participants held idealized conception of academic excellence toward being a student before they enrolled in MA level, however, when they attended the university, they exposed to the factors including: commodification of knowledge, institutional neglect, dysfunctional governance, social anomie, therefore, these factors changed their ideals into mirages. Consequently, they became disempowered subjects, exhibiting academic passivity, intellectual despondency. Therefore, they have to choose the anarchic and digitalized life as a lifestyle. نهاد آموزش عالی در ایران در کنار پاره ای از فرصت ها با مسائل مختلفی در گیر بوده که یکی از آن ها مسئله سترون شدگی تحصیلات دانشجویان است؛مقاله حاضر در نظر دارد این مسئله را به پرسش نهد که دانشجویان فرایند سرخوردگی خود را از تحصیل چگونه روایت می کنندو چه دلایلی را در ایجاد آن دخیل می دانند ؟ با توجه به ماهیت برساختی پدیده مورد مطالعه، پارادایم تحقیق تفسیری ، رویکرد کیفی و روش به کارگرفته شده در آن تحلیل محتوای کیفی با استفاده از مدل تحلیل محتوای استقرایی می‌باشد. جامعه هدف شامل کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه ایلام در سال 1404است که با استفاده از نمونه‌گیری نظری و هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری،از ۱۴ نفر دانشجوی این دانشگاه به منظور جمع آوری اطلاعات مصاحبه عمیق گرفته شد.استراتژی تحلیل داده‌ها از طریق فرایند تحلیل مضمون صورت گرفت.یافته‌های این تحقیق شامل 13 تم اصلی و 71 تم فرعی بود.یافته‌ها نشان می‌دهد که دانشجو به دلایلی چون:خودارتقایی،مقایسه اجتماعی و نقش‌آفرینی سیاسی به تحصیل رغبت پیدا می کند؛ او قبل از ورود به مقطع کارشناسی‌ارشد معنای آرمانی تعالی علمی را نسبت به نقش دانشجویی دارد اما با ورود به دانشگاه و مواجه با مسائلی چون : تجاری شدن علم، دانشگاه رها شده ،حکمرانی معیوب و جامعه مخدوش،آرمان‌های ذهنی‌اش به سراب استحاله می‌یابد و ضمن تبدیل به سوژه‌ای درمانده، دچار انفعال تحصیلی و فلاکت فکری می شود؛ در نتیجه ناگزیر است که زیستی آنارشیتی و زیستی دیجیتالی را به مثابه سبک زندگی برگزیند .

https://ijsp.ut.ac.ir/article_108037_8daf05290fb68cc03ce36503465aeac1.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 The Forgotten Other: A Meta-summary of Studies on Domestic Violence Against Men دیگری فراموش شده : فراتلخیص مطالعات خشونت خانگی علیه مردان 275 306 106714 10.22059/ijsp.2026.407029.671359 FA حسین بنی فاطمه استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0003-3974-515X علی پیل‌ وری دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0009-0004-9695-7954 Journal Article 2025 12 30 Domestic violence against men is a phenomenon that has received less attention in mainstream academic discourse and support policies. Male victims are often portrayed as hidden victims, and their experiences lack social legitimacy. Although women still account for a high percentage of domestic violence victims, the number of men who have experienced domestic violence has been increasing in recent years. The aim of this study is to explore the underlying factors, consequences, and coping strategies of domestic violence against men through a meta- summary of studies conducted in this field. This study employed a qualitative approach with meta-summary methodology, systematically reviewing 22 domestic and international studies published between 2000 and 2025. The selected articles were analyzed using thematic analysis. Findings indicated that underlying factors of violence against men include structural and gender inequalities, childhood experiences, gender stereotypes, institutional barriers, and cultural contexts. Consequences were identified at three levels: individual level including physical and psychological harms, occupational level including livelihood insecurity, and social level including fatal judgments and demasculinization. Coping strategies were also divided into two categories: active strategies including information seeking and legal pursuit, and passive strategies including silence and concealment. Male victims of domestic violence, as the forgotten other in mainstream discourse, are deprived of social legitimacy. Revisions in legislation, training of professionals, and changing cultural attitudes are essential and important for supporting these victims. خشونت خانگی علیه مردان پدیده‌ای است که در گفتمان مسلط دانشگاهی و سیاست‌گذاری‌های حمایتی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. مردان قربانی اغلب به‌عنوان قربانیان پنهان بازنمایی می‌شوند و تجربه آنان از مشروعیت اجتماعی برخوردار نیست. اگرچه زنان هنوز هم درصد بالایی از قربانیان خشونت خانگی را به خود اختصاص می‌دهند اما در سال‌های اخیر تعداد مردانی که تجربه خشونت خانگی داشته‌اند رو به افزایش بوده است. هدف مطالعه حاضر، کاوش در عوامل زمینه‌ساز، پیامدها و راهبردهای مقابله‌ای خشونت خانگی علیه مردان از طریق فراتلخیص مطالعات انجام‌شده در این حوزه است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش‌شناسی فراتلخیص و با بررسی نظام‌مند ۲۲ پژوهش داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. مقالات منتخب با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد عوامل زمینه‌ساز خشونت علیه مردان شامل نابرابری‌های ساختاری و جنسیتی، تجربیات دوران کودکی، کلیشه‌های جنسیتی، موانع نهادی و بسترهای فرهنگی است. پیامدها در سه سطح فردی شامل آسیب‌های جسمی و روانی، شغلی شامل ناامنی معاش، و اجتماعی شامل قضاوت‌های کشنده و مردزدایی شناسایی شدند. راهبردهای مقابله‌ای نیز به دو دسته راهبردهای فعال شامل جستجوی اطلاعات و پیگیری قانونی و راهبردهای انفعالی شامل سکوت و پنهان‌سازی تقسیم شدند. مردان قربانی خشونت خانگی به‌مثابه دیگری فراموش‌شده در گفتمان مسلط، از مشروعیت اجتماعی محروم می‌مانند. بازنگری در قوانین، آموزش متخصصان و تغییر نگرش‌های فرهنگی برای حمایت از این قربانیان ضروری و مهم است.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_106714_9799d486733c19e847204b60c44ea7e7.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 A comparative study of self-differentiation on help-seeking behavior in medical students with suicidal thoughts بررسی مقایسه ای خودتمایزیافتگی بر رفتارکمک جویی دردانشجویان پزشکی با افکارخودکشی 307 335 107708 10.22059/ijsp.2026.407551.671364 FA چنگیز رحیمی طاقانکی استاد گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0002-7180-364X عاطفه برونی دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0009-0005-7957-6321 دانیال زمانی دانشجوی پزشکی، گروه علوم پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران. 0000-0003-2772-0000 Journal Article 2026 01 01 The high prevalence of suicide in medical students is attributed to the high levels of job stress they endure during their studies. It is also important to examine other areas because medical students are active members of society. The present study was applied in terms of purpose and, with regard to the method of data collection, employed a descriptive-comparative research design. The statistical population of the study was all medical students of Shiraz Medical Sciences in 1403. From the statistical population, 205 people were selected by the available sampling method and responded to the Beck Suicidality Scale (1993), the Short Form of Self-Differentiation (2011), and the Short Form of the Fisher and Farina Psychological Help-Seeking Scale (1995) using an online survey form. The data were analyzed using one-way multivariate analysis of variance and SPSS24 statistical software. The results showed that the mean of suicidal thoughts and desire to die with low help-seeking behavior was significantly higher than that of people with high help-seeking behavior. Also, the average self-differentiation of individuals with high help-seeking behavior was significantly higher than the group of individuals with low help-seeking behavior. Conclusion: According to the findings, it can be concluded that self-differentiation training is a strategy to reduce the anxiety level of medical students with mood disorders and increase their ability to use and modify help-seeking behaviors and effective coping strategies to create an effective step towards reducing the suicide rate in these individuals. شیوع بالای خودکشی در دانشجویان پزشکی به سطوح بالای استرس شغلی که در طول تحصیل متحمل می‌شوند نسبت داده می‌شود، بررسی زمینه های دیگر نیز به این علت که دانشجویان پزشکی نیروی فعال جامعه هستند حائز اهمیت می‌باشد. روش پژوهش حاضر با توجه به هدف از نوع کاربردی و با توجه به شیوه گردآوری داده‌ها توصیفی از نوع ‌مقایسه‌ای بود. جامعه آماری پژوهش کلیه دانشجویان پزشکی علوم پزشکی شیراز در سال ۱۴۰۳ بود. از بین جامعه آماری مورد نظر ۲۰۵ نفر به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و با استفاده از فرم نظرسنجی آنلاین به مقیاس استاندارد افکارخودکشی بک (۱۹۹۳)، فرم کوتاه خودتمایزیافتگی (۲۰۱۱) و فرم کوتاه مقیاس نگرش نسبت به کمک‌طلبی روانشناختی فیشر و فارینا (۱۹۹۵) پاسخ دادند. داده‌ها به روش آماری تحلیل واریانس چند متغیری یک‌طرفه و با نرم‌افراز آماری SPSS24 تحلیل شد. نتایج نشان داد میانگین افکارخودکشی و تمایل به مردن با رفتارکمک‌جویانه پایین به طور معنی‌داری از افراد با رفتار کمک جویانه بالا بیشتر بود. همچنین، میانگین خودتمایزیافتگی افراد با رفتارکمک‌جویانه بالا به طور معنی‌داری از گروه افراد با رفتارکمک‌جویانه پایین بیشتر بود. با توجه به یافته‌ها می‌توان از آموزش خودتمایزیافتگی به عنوان راهبردی جهت کاهش سطح اضطراب دانشجویان پزشکی مبتلا به اختلال خلقی و بالا بردن توانایی آنها در بکارگیری و اصلاح رفتارهای کمک‌جویانه و راهبردهای مقابله‌ای کارآمد برای ایجاد گامی موثر درجهت کاهش میزان خودکشی دراین افراد برداشت.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_107708_ab7f84ae8b7735472391a0d6ee0284fb.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Anxiety Symptoms in Working Children: Predicting Based on Attachment Styles and The Mediating Roles of Hope for Life and Life Satisfaction نشانگان اضطراب در کودکان کار: پیش‌بینی بر اساس سبک‌های دلبستگی و نقش میانجی امید به زندگی و رضایت از زندگی 337 365 106811 10.22059/ijsp.2026.409903.671369 FA نرگس پورطالب استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. زینب حسنی کارشناس ارشد، روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی رشدیه، تبریز، ایران. مجید داداش‌زاده استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 0009-0002-3852-8460 Journal Article 2026 01 21 Working children are exposed to psychosocial risks, including anxiety. This study aimed to predict anxiety among working children based on attachment styles, with life expectancy and life satisfaction as mediators. This descriptive-correlational study employed path analysis. The population consisted of working male children aged 8–12 years under the supervision of the Welfare Organization in Tehran in the years 2004–2003 (n=38,000), from which a sample of 380 participants was drawn. Data were collected using the Spence Anxiety Scale, Collins and Read's Attachment Style scale, Snyder’s Hope for Life scale, and Diener et al.’s Satisfaction with Life scale. The findings showed a negative direct effect of life expectancy and life satisfaction on anxiety symptoms, and a positive direct effect of ambivalent attachment on anxiety symptoms (P کودکان کار، در معرض آسیب‌های مختلف روانی-اجتماعی همچون تجربه‌ی اضطراب قرار دارند. بنابراین، این پژوهش با هدف پیش‌بینی نشانگان اضطراب در کودکان کار بر اساس سبک‌های دلبستگی با نقش میانجی امید به زندگی و رضایت از زندگی، انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی-‌همبستگی بوده و با روش تحلیل مسیر انجام شد. جامعه‌ شامل تمامی کودکان کار پسر 8-12 سال زیر نظر بهزیستی شهر تهران در سال 1404-1403 به تعداد 38000 نفر و نمونه شامل 380 نفر بود. جمع‌آوری داده‌ها با پرسشنامه‌های اضطراب اسپنس، سبک دلبستگی کولینز و رید، [AZ2.1]امید به زندگی اسنایدر و همکاران و رضایت از زندگی داینر و همکاران انجام شد. نتایج نشان داد اثر مستقیم امید به زندگی و رضایت از زندگی بر نشانگان اضطراب، منفی و اثر مستقیم دلبستگی دوسوگرا بر نشانگان اضطراب، مثبت و معنادار است (05/0>P). تاثیر مستقیم دلبستگی ایمن به امید به زندگی و رضایت از زندگی، مثبت و معنادار و تاثیر مستقیم دلبستگی اجتنابی بر امید به زندگی و رضایت از زندگی، منفی و معنادار و تاثیر مستقیم دوسوگرا بر رضایت از زندگی، منفی و معنادار است (05/0>P). امید به زندگی، دارای نقش میانجی معنادار در رابطه دلبستگی ایمن و دلبستگی اجتنابی با نشانگان اضطراب و رضایت از زندگی، دارای نقش میانجی معنادار در رابطه دلبستگی دوسوگرا و دلبستگی اجتنابی با نشانگان اضطراب است (05/0>P). این نتایج، بر اهمیت نقش سبک‌های دلبستگی، امید به زندگی و رضایت از زندگی، در کاهش و افزایش نشانگان اضطراب در کودکان کار، تأکید دارد.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_106811_b5ca6e131d2dda393a9c8c2d5cf79d7c.pdf

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بررسی مسائل اجتماعی ایران 2008-8973 17 1 2026 07 23 Conditions and contexts for the emergence of cyberspace harms among Generation Z boys شرایط و زمینه های شکل گیری آسیب های فضای مجازی در میان پسران نسل زد 367 395 107706 10.22059/ijsp.2026.409979.671371 FA فاطمه دانافر دکتری گروه جامعه شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0003-3944-1236 مهناز فرهمند دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد. ایران. Journal Article 2026 01 24 The present study aimed to explore the lived experiences of Generation Z boys in cyberspace and to identify the factors contributing to their vulnerability to harm. This study was conducted using a qualitative approach and Charmaz’s grounded theory method. The participants consisted of 15 Generation Z boys who were selected through purposive and theoretical sampling from among clients referring to psychological counseling centers. Data were collected through semi structured interviews and analyzed using a systematic coding process. The findings indicated that the factors affecting the vulnerability of Generation Z boys in cyberspace can be classified into four main themes: “chaotic context,” “unaware self presentation,” “normative–institutional constraints,” and “stimulating liberation.” The results show that the harms experienced by boys in cyberspace are not merely the result of the characteristics of this space; rather, they emerge from the complex interaction of individual, familial, socio cultural, and virtual factors that are intensified and reproduced within this context. The experiences indicate that their agency in cyberspace is not merely an intentional and freely chosen action, but a meaningful response to a lifeworld filled with identity frustrations, emotional deprivation, gender pressures, and the weakness of regulatory institutions. In this regard, cyberspace, rather than being the primary cause of harm, has become a context for intensifying and reproducing pre existing vulnerabilities, thereby forming a cycle of dependency, inner conflict, and psychosocial harm. Accordingly, adopting a multidimensional approach to analyzing cyberspace related harms and designing awareness and intervention programs tailored to youth and their families appears necessary. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه‌های زیسته پسران نسل Z از حضور در فضای مجازی و شناسایی عوامل مؤثر بر آسیب‌دیدگی آنان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش نظریه داده‌بنیاد چارمز انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل 15 پسر از نسل Z بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری از میان مراجعه‌کنندگان به مراکز روان‌شناسی و مشاوره انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش کدگذاری نظام‌مند تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که عوامل مؤثر بر آسیب‌دیدگی پسران نسل Z در فضای مجازی در چهار مضمون اصلی قابل طبقه‌بندی است: «بستر پرآشوب»، «خودنمایی ناآگاهانه»، «تنگناهای هنجاری ـ نهادی» و «رهایی برانگیزاننده». نتایج نشان می‌دهد آسیب‌های تجربه‌شده پسران در فضای مجازی صرفاً ناشی از ویژگی‌های این فضا نیست، بلکه حاصل برهم‌کنش عوامل فردی، خانوادگی، فرهنگی ـ اجتماعی و مجازی است که در این بستر تشدید و بازتولید می‌شوند. تجربه ها حاکی از آن است که کنشگری آنان در فضای مجازی، نه کنشی صرفاً انتخابی و آزادانه، بلکه واکنشی معنادار به زیست‌جهانی آکنده از ناکامی‌های هویتی، محرومیت‌های عاطفی، فشارهای جنسیتی و ضعف نهادهای تنظیم‌گر است. در این میان، فضای مجازی بیش از آنکه علت اولیه آسیب باشد، به بستری برای تشدید و بازتولید آسیب‌پذیری‌های پیشین تبدیل شده و چرخه‌ای از وابستگی، تعارض درونی و آسیب روانی-اجتماعی را شکل داده است.بر این اساس، توجه به رویکردی چندبعدی در تحلیل آسیب‌های فضای مجازی و طراحی برنامه‌های مداخله‌ای و آگاهی‌بخشی متناسب با جوانان و خانواده‌ها ضروری به نظر می‌رسد.

https://ijsp.ut.ac.ir/article_107706_7006d26e27e95bf4fd011bd7268a8a27.pdf