رسانه‌های اجتماعی و کودکان در ایران؛ پیمایش دیدگاه کاربران ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/ijsp.2026.402324.671342

چکیده

با گسترش فناوری‌های دیجیتال و نفوذ بی‌سابقه رسانه‌های اجتماعی در تمام ابعاد زندگی، کودکان و نوجوانان به عنوان یکی از فعال‌ترین گروه‌های جامعه، با چالش‌های بی‌شماری در این فضا مواجه شده‌اند. این پژوهش با هدف تحلیل دیدگاه کاربران ایرانی درباره تأثیرات رسانه‌های اجتماعی بر کودکان و نوجوانان، به بررسی نگرانی‌ها، باورها و راهکارهای پیشنهادی والدین و مراقبان می‌پردازد. روش تحقیق از نوع پیمایشی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه حضوری با 14505 نفر از افراد 15 سال و بالاتر ساکن در 31 استان ایران در اردیبهشت 1403 جمع‌آوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اکثریت پاسخگویان (94.2%) معتقدند دسترسی کودکان و نوجوانان به فضای مجازی آسیب‌زاست، که از این میان 45.4% آن را "آسیب زیاد" و 27.3% آن را "خیلی زیاد" ارزیابی می‌کنند. همچنین، 96.3% پاسخگویان بر ضرورت نظارت خانواده بر فعالیت‌های کودکان در فضای مجازی تأکید دارند. دو عامل "نگرانی از مدت زمان استفاده" و "نگرانی از دسترسی به محتواهای نامناسب" نیز به ترتیب توسط 76% و 80.3% پاسخگویان تأیید شده‌اند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که زنان و افراد متاهل و افراد بالای 30 سال نگرانی بیشتری را ابراز می‌کنند. این یافته‌ها بر ضرورت تدوین سیاست‌های جامع خانوادگی و ملی برای مدیریت امن و هوشمندانه حضور کودکان در فضای مجازی تأکید دارد. این پژوهش پیشنهاد می‌کند که رویکرد "نظارت فعال" خانواده‌ها می‌تواند به عنوان یک مکانیزم دفاعی مؤثر عمل کند. همچنین تحلیل نتایج نشان داد نگرانی‌ها در گروه‌های سنی، تحصیلی و قومی مختلف متفاوت است.

کلیدواژه‌ها