بوستان‌ها به مانند آزمایشگاه اجتماعی شهر: پیوند امنیت، غنای فرهنگی و اجتماع‌پذیری در شکل‌دهی تجربه مادران و ...

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه آموزشی توسعه اجتماعی دانشگاه تهران

10.22059/ijsp.2026.407304.671362

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی زمینه‌ها و کارکردهای اجتماعی و فرهنگی بوستان‌های مادر و کودک در شهر تهران، واستفاده از روش‌های کیفی مبتنی بر مشاهده و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته‌(52 مصاحبه) به درک تجربیات استفاده‌کنندگان و عوامل مرتبط‌(مادران، نگهبانان بوستان‌ها، همسایه‌گان محلی و کارشناسان شهرداری) پرداخته است.

داده‌های بوستان‌ها ابتدا به صورت منفرد مقوله‌بندی شده‌اند؛ سپس برحسب پیوند میان سه مقوله محوری «احساس امنیت»، «غنای فرهنگی و قابلیت اجتماع‌پذیری»، سه دسته بوستان با عنوان‌های «بوستان پیشرو» (اجتماع‌پذیر با معماری اجتماع‌محور)، «متوسط»‌(فراغت‌پذیر و محلی) و «خاموش»‌(اجتماع‌گریز و غیرحساس به فرهنگ) از هم تفکیک شده‌اند. براساس یافته‌ها، در تجربه مادران و بانوان ، امنیت و فرهنگ به اجتماع‌پذیری و غنی‌سازی فراغت درپارک کمک بزرگ کرده‌اند. به عبارت دیگر رویکرد معماری اجتماع‌محور بوستانها از طریق تامین امنیت(حضور منظم نگهبان، نصب دوربین در ورودیها و خروجی‌ها)، چیدمان اجتماعی فضا(نحوه نصب نیمکت‌ها، آلاچیق‌ها، میدان‌های باز و تعاملی) و وجود امکانات و تجهیزات فرهنگی(فرهنگ‌سرا، فضای ورزشی، کتابخانه، خانه مادر و کودک و...) میزان هم‌گرایی، هم‌نشینی و دورهمی‌های مادران را افزایش داده است. به میزانی که مادران از حضور افراد پرخطر و نامتناسب با فضا یعنی معتادان، افراد بی‌خانمان و ... دچار تشویش بیشتر شده‌اند، نگاه بدبینانه‌تری نسبت به بوستان‌ها داشته اند. یعنی ایشان در اثراین احساس ناامنی، بوستان‌ها را محمل و فضای تعاملات اجتماعی مثبت و سرمایه اجتماعی قلمداد نمی‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

بررسی مسائل اجتماعی ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 12 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار