تحلیل جامعه شناختی پدیده کودکان کار مجازی و زمینه های اجتماعی شکل گیری آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری جامعه شناسی- مسائل اجتماعی ایران،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران،ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار جامعه شناسی، واحد مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22059/ijsp.2026.373772.671223

چکیده

شکل جدیدبهره کشی وکارکودکان بافراگیری شبکه های اجتماعی بخصوص اینستاگرام باعث بوجودآمدن نسل جدیدی ازکودکان کارمجازی شده که به آنها به اصطلاح"کارگران اینستاگرامی"می گویند.کودکان کارگرشیک پوشی که درانبوه صفحات فضای مجازی ماننداینستاگرام مشغول کاروتجارت مجازی اند.ازاینروهدف اصلی این تحقیق این بوده که زمینه های اجتماعی شکل گیری وپیدایش این پدیده را درجامعه راموردتحلیل جامعه شناختی قراردهد.ازروش تحقیق کیفی زمینه ای(گراند تئوری)در این پژوهش استفاده و جامعه موردمطالعه از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند.در حقیقت والدین کودکانی اندکه بعنوان کارفرماهای آنها،فعالیت های کاری-تبلیغی شان رادرشبکه مجازی اینستاگرام مدیریت می نمایندکه تعداد 20والداز طریق مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته به سوالات محقق پاسخ دادند.فعالیت و کارهای انجام شده توسط کودکان در شبکه اجتماعی اینستاگرام درسه دسته طبقه بندی می شود: الف) کارهای تبلیغاتی،ب)کارهای نمایشی و ج)کارهای خدماتی.داده های حاصل از این پژوهش پس ازمراحل سه گانه کدگذاری باز،محوری وانتخابی درمجموع 255مفهوم ،22 مقوله فرعی و4 مقوله اصلی استخراج شد.مقولات عبارتنداز:"زیست-تجارت مجازی،کودک نمایشی مجازی،بازسازی هویت والدومطلوبیت نهایی والدمحور"ودرنهایت با تلفیق مدل های بدست آمده مقوله هسته “کودک برده مجازی “معرفی گردید.والد-کارفرماهایی که درشبکه های اجتماعی زیست-تجارت مجازی میکنند،کودک خودرابه یک شی تزیینی-نمایشی وابزاری درآمدزا بدل میسازند.کودک برده نمایشی که بادیده شدن و جلب توجه مستمرش،در معرض خریدو فروش مجازی کاربران،فالوورها و خریداران قرار می گیرد. همچنین در تیپولوژی حاصل از نتایج این تحقیق سه نوع تیپ کودک مورد تحلیل قرار گرفت: کودکان زودبازده یا قلکی، کودکان ویترینی یا تزئینی و کودکان هاله ای که هرکدام از این کودکان بنا بر ماهیت فعالیت و کار انجام شده در شبکه مجازی اینستاگرام قابل شناسایی هستند

کلیدواژه‌ها