پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربههای زیسته پسران نسل Z از حضور در فضای مجازی و شناسایی عوامل مؤثر بر آسیبدیدگی آنان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش نظریه دادهبنیاد چارمز انجام گرفت. مشارکتکنندگان شامل 15 پسر از نسل Z بودند که با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند و نظری از میان مراجعهکنندگان به مراکز روانشناسی و مشاوره انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با روش کدگذاری نظاممند تحلیل شد.
یافتهها نشان داد که عوامل مؤثر بر آسیبدیدگی پسران نسل Z در فضای مجازی در چهار مضمون اصلی قابل طبقهبندی است: «بستر پرآشوب»، «خودنمایی ناآگاهانه»، «تنگناهای هنجاری ـ نهادی» و «رهایی برانگیزاننده». نتایج نشان میدهد آسیبهای تجربهشده پسران در فضای مجازی صرفاً ناشی از ویژگیهای این فضا نیست، بلکه حاصل برهمکنش عوامل فردی، خانوادگی، فرهنگی ـ اجتماعی و مجازی است که در این بستر تشدید و بازتولید میشوند. تجربه ها حاکی از آن است که کنشگری آنان در فضای مجازی، نه کنشی صرفاً انتخابی و آزادانه، بلکه واکنشی معنادار به زیستجهانی آکنده از ناکامیهای هویتی، محرومیتهای عاطفی، فشارهای جنسیتی و ضعف نهادهای تنظیمگر است. در این میان، فضای مجازی بیش از آنکه علت اولیه آسیب باشد، به بستری برای تشدید و بازتولید آسیبپذیریهای پیشین تبدیل شده و چرخهای از وابستگی، تعارض درونی و آسیب روانی-اجتماعی را شکل داده است.بر این اساس، توجه به رویکردی چندبعدی در تحلیل آسیبهای فضای مجازی و طراحی برنامههای مداخلهای و آگاهیبخشی متناسب با جوانان و خانوادهها ضروری به نظر میرسد.
دانافر, فاطمه و فرهمند, مهناز . (1405). شرایط و زمینه های شکل گیری آسیب های فضای مجازی در میان پسران نسل زد. بررسی مسائل اجتماعی ایران, (), -. doi: 10.22059/ijsp.2026.409979.671371
MLA
دانافر, فاطمه , و فرهمند, مهناز . "شرایط و زمینه های شکل گیری آسیب های فضای مجازی در میان پسران نسل زد", بررسی مسائل اجتماعی ایران, , , 1405, -. doi: 10.22059/ijsp.2026.409979.671371
HARVARD
دانافر, فاطمه, فرهمند, مهناز. (1405). 'شرایط و زمینه های شکل گیری آسیب های فضای مجازی در میان پسران نسل زد', بررسی مسائل اجتماعی ایران, (), pp. -. doi: 10.22059/ijsp.2026.409979.671371
CHICAGO
فاطمه دانافر و مهناز فرهمند, "شرایط و زمینه های شکل گیری آسیب های فضای مجازی در میان پسران نسل زد," بررسی مسائل اجتماعی ایران, (1405): -, doi: 10.22059/ijsp.2026.409979.671371
VANCOUVER
دانافر, فاطمه, فرهمند, مهناز. شرایط و زمینه های شکل گیری آسیب های فضای مجازی در میان پسران نسل زد. بررسی مسائل اجتماعی ایران, 1405; (): -. doi: 10.22059/ijsp.2026.409979.671371
)