پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه‌های زیسته پسران نسل Z از حضور در فضای مجازی و شناسایی عوامل مؤثر بر آسیب‌دیدگی آنان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش نظریه داده‌بنیاد چارمز انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل 15 پسر از نسل Z بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری از میان مراجعه‌کنندگان به مراکز روان‌شناسی و مشاوره انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش کدگذاری نظام‌مند تحلیل شد.

یافته‌ها نشان داد که عوامل مؤثر بر آسیب‌دیدگی پسران نسل Z در فضای مجازی در چهار مضمون اصلی قابل طبقه‌بندی است: «بستر پرآشوب»، «خودنمایی ناآگاهانه»، «تنگناهای هنجاری ـ نهادی» و «رهایی برانگیزاننده». نتایج نشان می‌دهد آسیب‌های تجربه‌شده پسران در فضای مجازی صرفاً ناشی از ویژگی‌های این فضا نیست، بلکه حاصل برهم‌کنش عوامل فردی، خانوادگی، فرهنگی ـ اجتماعی و مجازی است که در این بستر تشدید و بازتولید می‌شوند. تجربه ها حاکی از آن است که کنشگری آنان در فضای مجازی، نه کنشی صرفاً انتخابی و آزادانه، بلکه واکنشی معنادار به زیست‌جهانی آکنده از ناکامی‌های هویتی، محرومیت‌های عاطفی، فشارهای جنسیتی و ضعف نهادهای تنظیم‌گر است. در این میان، فضای مجازی بیش از آنکه علت اولیه آسیب باشد، به بستری برای تشدید و بازتولید آسیب‌پذیری‌های پیشین تبدیل شده و چرخه‌ای از وابستگی، تعارض درونی و آسیب روانی-اجتماعی را شکل داده است.بر این اساس، توجه به رویکردی چندبعدی در تحلیل آسیب‌های فضای مجازی و طراحی برنامه‌های مداخله‌ای و آگاهی‌بخشی متناسب با جوانان و خانواده‌ها ضروری به نظر می‌رسد.