دانشگاه در دهههای اخیر، همسو با تحولات جهانی آموزش عالی، از نهادی با رسالت واحد علمی به فضایی متکثر با کارکردهای متنوع تغییر شکل داده است. در پی این تحول، هویت و سبک زندگی دانشجویی نیز از الگوی واحدی پیروی نمیکند و گونههای متکثری یافته است. یکی از این گونهها، پدیده «سبک زندگی فراغتمحورانه» است که در آن، دانشگاه نه بهعنوان نهادی برای تعالی علمی یا سرمایهگذاری شغلی، بلکه بهمثابه فضایی برای لذتجویی، معاشرت و تجربههای غیرآکادمیک درک میشود. با وجود این، مطالعات پیشین بیشتر با رویکردهای کمی و سطحکلان، بر انگیزههای تحصیلی، عملکرد علمی و مسائل ساختاری آموزش عالی متمرکز بودهاند و کمتر به فهم عمیق جهان زیسته، نظام معنایی و کنشهای روزمرۀ این دانشجویان پرداختهاند. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این خلأ، با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، به مطالعۀ تجارب ده نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد پرداخته است. یافتهها چهار مضمون اصلی شامل «زندگی روی فرکانس لذت»، «دیالوگ توجیهی با وجدان آکادمیک»، «معماری فراغت» و «هنر شناور ماندن» را آشکار ساخت. نتایج نشان میدهد سبک زندگی فراغتمحورانه، که در آن، منطق کافیشاپی جای رسالت علمی را میگیرد، نه نشانۀ انفعال، بلکه شکلی از بازتعریف هویت و مقاومت خلاق در برابر گفتمان مسلط دانشگاه است. شناسایی این سبک زندگی دانشجویی میتواند برای سیاستگذاری در حوزه آموزش عالی و درک پیچیدگیهای زیست دانشجویی مفید واقع شود.
مهدیه,عارفه , همتی,رضا و حیدری,آرش . (1405). دانشگاه به مثابه کافی شاپ: واکاوی کیفی زیستجهان فراغتمحور دانشجویان دانشگاه آزاد نجفآباد. (e108205). بررسی مسائل اجتماعی ایران, (), e108205 doi: 10.22059/ijsp.2026.407834.671365
MLA
مهدیه,عارفه , , همتی,رضا , و حیدری,آرش . "دانشگاه به مثابه کافی شاپ: واکاوی کیفی زیستجهان فراغتمحور دانشجویان دانشگاه آزاد نجفآباد" .e108205 , بررسی مسائل اجتماعی ایران, , , 1405, e108205. doi: 10.22059/ijsp.2026.407834.671365
HARVARD
مهدیه عارفه, همتی رضا, حیدری آرش. (1405). 'دانشگاه به مثابه کافی شاپ: واکاوی کیفی زیستجهان فراغتمحور دانشجویان دانشگاه آزاد نجفآباد', بررسی مسائل اجتماعی ایران, (), e108205. doi: 10.22059/ijsp.2026.407834.671365
CHICAGO
عارفه مهدیه, رضا همتی و آرش حیدری, "دانشگاه به مثابه کافی شاپ: واکاوی کیفی زیستجهان فراغتمحور دانشجویان دانشگاه آزاد نجفآباد," بررسی مسائل اجتماعی ایران, (1405): e108205, doi: 10.22059/ijsp.2026.407834.671365
VANCOUVER
مهدیه عارفه, همتی رضا, حیدری آرش. دانشگاه به مثابه کافی شاپ: واکاوی کیفی زیستجهان فراغتمحور دانشجویان دانشگاه آزاد نجفآباد. بررسی مسائل اجتماعی ایران. 1405;():e108205. doi: 10.22059/ijsp.2026.407834.671365