متخصصان لیبرال محافظه‌کار: تحلیل طبقاتی نگرش‌های اجتماعی و سیاسی متخصصان حرفه‌ای در ایران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی، گروه جامعه شناسی دانشگاه علوم و تحقیقات

2 استادیار گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

10.22059/ijsp.2026.410698.671374

چکیده

این پژوهش با تمرکز بر متخصصان حرفه‌ای به‌مثابه لایه‌ای از طبقه متوسطِ رو به بالا در ایران، مسئله تنوع و تناقض نگرش‌های اجتماعی–سیاسی این گروه و نسبت آن با سبک زندگی و مصرف فرهنگی را بررسی می‌کند. مطالعه با اتکا به چارچوب‌های بوردیو (سرمایه‌ها و عادت‌واره) و اریک اُلین رایت (جایگاه‌های طبقاتی متناقض) و با روش کیفیِ تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته از ۳۴ نفر گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد نگرش‌ها غالباً تلفیقی و «لیبرال–محافظه‌کارانه» است: از یک‌سو حمایت از آزادی بیان، مشارکت مدنی و عدالت، و از سوی دیگر ترجیح ثبات و پرهیز از تغییرات ناگهانی. در سطح سبک زندگی، مصرف فرهنگی و اوقات فراغت زیر فشار تورم و محدودیت‌های اینترنتی شکل می‌گیرد و شبکه‌های اجتماعی هم‌زمان منبع خبر و سرگرمی‌اند. روابط اجتماعی به سمت شبکه‌های کوچک‌تر و هم‌سطح میل کرده و در مهاجرت، پارادوکس «ماندن برای خود/رفتن برای فرزندان» برجسته است. همچنین فرسایش اعتماد نهادی و کاهش امید اجتماعی در پی بی‌ثباتی اقتصادی و محدودیت‌های سیاسی مشاهده می‌شود. تحلیل مضامین در چند مقوله، از جمله خانواده و جنسیت، ناسیونالیسم و مهاجرپذیری، و نیز ایده اقتصادی (رشد پایدار همراه عدالت) و مطالبه شفافیت و مقابله با رانت، سامان یافت. جمع‌بندی پژوهش نشان می‌دهد این تلفیق ارزشی، هم ظرفیت مشارکت و تحول دارد و هم در شرایط نامطمئن می‌تواند به کناره‌گیری و فردگرایی بینجامد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

بررسی مسائل اجتماعی ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 22 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار