این مقاله، گفتمان «جوانی» در ایران دهه ۱۳۴۰ شمسی را بررسی می‌کند. افزایش رشد جمعیت، جوان شدن ساختار سنی و گسترش شهرنشینی، «جوانان» را از یک واقعیت جمعیتی به «مسئله‌ای اجتماعی» تبدیل کرد. این تحول هم‌زمان با مسائل مشابهی در سطح بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم، سیاست‌گذاری‌های حکومت پهلوی دوم و واکنش نیروهای اجتماعی را برانگیخت.

با رویکرد تحلیل گفتار میشل فوکو و اتکا به اسناد تاریخی، مقاله سه گفتار اصلی حول جوانی در این دوره را شناسایی می‌کند:

۱. گفتار حقوقی-انضباطی: بر «جوان متمرد» و مستعد بزهکاری، با رویکرد پیشگیری از جرم و نهادهایی چون دادگاه ویژه جوانان، منطبق با توصیه‌های سازمان ملل.

۲. گفتار جامعه‌شناختی: با محوریت موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، «جوان ناسازگار» را در چارچوب گذار و شکاف نسلی فهمیده و خواستار مداخلات نهادی، اصلاح نظام آموزشی، تقویت گفت‌وگوی بین‌نسلی و سامان‌دهی اوقات فراغت است.

۳. گفتار دینی: جوانی را دوره‌ای بحرانی و مستعد گمراهی اخلاقی دانسته، آن را محصول تضعیف ایمان دینی و دین‌زدایی تمدن جدید می‌شمارد و بر هدایت اخلاقی از طریق راهنمایان دینی و مباحث علمی تأکید دارد.

هر سه گفتار، با وجود تفاوت‌ها، جوانان را تهدیدی برای نظم و سنت قلمداد کرده و خواهان مراقبت و کنترل آن‌ها هستند. مقاله نتیجه می‌گیرد که علی‌رغم پررونق بودن بحث «مساله جوانان» در دهه ۱۳۴۰، هنوز شرایط تاریخی لازم برای درک متفاوت از جوانی و ظهور گفتمان «جوان مبارز» در دهه ۱۳۵۰ و مقطع انقلاب اسلامی فراهم نشده بود.