بررسی مسائل اجتماعی ایران

بررسی مسائل اجتماعی ایران

واکاوی ادراک جوانان از تجربه طلاق: مطالعه‌ی کیفی در شهر تهران

نویسندگان
1 دانشیار جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران و محقق موسسه مطالعات جمعیتی کشور
2 استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی
3 استادیار سلامت و رفاه اجتماعی، مرکز تحقیقات سالمندی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
چکیده
با توجه به افزایش طلاق در سالهای اخیر بویژه در میان زوجین جوان، مقاله پیش‏رو با استفاده از رویکرد امیک در چارچوب تفسیرگرایی اجتماعی‏ به واکاوی ادراک و تجربه­ جوانان از فرایند و پیامدهای طلاق می­پردازد. با استفاده از نمونه‏گیری هدفمند با حداکثر تنوع، و معیار اشباع نظری با 25 مشارکت­کننده مرد و زن مطلقه‏ 20 تا 30 سال در شهر تهران مصاحبه‏ عمیق کیفی انجام گرفت. نتایج مطالعه در چهار محور دلایل و بسترهای طلاق، نگرش به طلاق قبل از اقدام، مسائل و چالشهای فرایند طلاق، و پیامدها و مسائل اجتماعی بعد از طلاق ارائه شده است. بر اساس نتایج، آسیب‏پذیری زنان در فرایند طلاق (قبل، حین، و بعد از طلاق) بیشتر از مردان است. زنان در مقایسه با مردان، از مسائل عاطفی، اجتماعی و اقتصادی بیشتری رنج می­برند. بطور کلی، نتایج پژوهش بیانگر فرایندی، چندبعدی و بافتارمندی طلاق در ایران است. طلاق به عنوان یک فرایند چندمرحله‏ای است؛ عوامل و بسترهای مختلفی در دوره قبل از طلاق (یا تصمیم‏گیری)، حین طلاق (اقدام به طلاق)، و بعد از طلاق (انطباق و سازگاری با شرایط جدید) آن را شکل می‏دهند. در نتیجه‏گیری مقاله می‏توان گفت رخداد طلاق در خلأ شکل نمی‏گیرد، بلکه در یک بافتار اجتماعی- فرهنگی رخ می‏دهد که هم فرآیندها و هم پیامدهای طلاق را تحت تأثیر قرار می­دهد. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Exploring the Youth's Perceptions of the Divorce Experience: A Qualitative Study in Tehran City

نویسندگان English

Rasoul Sadeghi 1
Marzieh Ebrahimi 2
Nasibeh Zanjari 3
1 Associate Professor, University of Tehran
2 Assistant professor, Shahid Beheshti University
3 Assistant Professor of Social Health and Welfare, IRCA, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences
چکیده English

Due to increasing divorce rates among young couples in recent years, the paper using emic approach and social interpretivism aims to explore the experiences of divorce. Purposive sampling with maximum diversity and theoretical saturation is used for sampling. Thus, 25 divorced male and female aged 15-30 years old is interviewed in Tehran city. The findings in the four categories; reasons for divorce, attitude toward divorce before become divorced, challenges during divorce process, and life issues after divorce. The vulnerability of females in the divorce process (before, during, and after divorce) is more than males. Divorced females have experienced many emotional, economic, and social problems in new life after divorce.  In general, results indicated divorce as process, multi-dimensional and socially constructed. Divorce is a multi-phase process; various determinants have shaped situations in before divorce (decision making), during divorce (action to divorce), and after divorce (coping with new life). In conclusion, divorce is not happened in a vacuum, but it happened in a socio-cultural contexts that affected the process and as well as the consequences of divorce.  

کلیدواژه‌ها English

divorce
social context
Social problems
Gender
youth
Qualitative study
-     اسحاقی، محمد، سیده فاطمه محبی، ستار پروین و فریبرز محمدی (1391). سنجش عوامل اجتماعی موثر بر درخواست طلاق زنان در شهر تهران، فصلنامه زن در توسعه و سیاست، دوره 10، شماره 3، صص 97-124.
-     باقری، ریحانه (1388). بررسی علل و عوامل مرتبط با طلاق و جدایی در ایران (با استفاده از سرشماری 1385)، پایان­نامه کارشناسی ارشد جمعیت­شناسی، دانشگاه تهران.
-     بوالهری، جعفر، فاطمه رمضان‏زاده، نسرین عابدی‏نیا، محمد مهدی نقی‏زاده، هاجر پهلوانی و سید مهدی صابری (1391). بررسی برخی علل منجر به تقاضای طلاق در زوجین متقاضی طلاق در دادگاه‏های تهران، مجله تخصصی اپیدمیولوژی ایران، دوره 8، شماره 1، صص 83-93.
-         حبیب‏پور گتابی، کرم و حسین نازک­تبار (1390). عوامل طلاق در استان مازندران، مطالعات راهبردی زنان، سال چهاردهم، شماره 53، صص 127-87.
-     خلج­آبادی فراهانی، فریده (1392). چالش‌ پیش‏روی خانواده و امنیت اجتماعی، تأثیر معاشرت‌ با جنس مخالف قبل از ازدواج بر رخداد طلاق، مقاله ارائه شده در همایش خانواده، امنیت و جامعه، دانشگاه یزد، 11-10 اردیبهشت 1392.
-     روستا، لهراسب، لادن معین و پروین غیاثی (1389). بررسی علل اجتماعی گرایش به طلاق در بین زنان مراجعه کننده به دادگاه خانواده شیراز، فصلنامه زن و جامعه، سال اول، شماره سوم، صص 77-104.
-     ریاحی، محمد اسماعیل، اکبر علیوردی نیا، سیاوش بهرامی کاکاوند (1386). تحلیل جامعه­شناختی میزان گرایش به طلاق: مطالعه موردی شهر کرمانشاه، فصلنامه پژوهش زنان، دوره 5، شماره 3، صص 140-109. 
-     زرگر، فاطمه و حمید طاهر نشاط‏دوست (1386). بررسی عوامل مؤثر در بروز طلاق در شهرستان فلاورجان. فصلنامه خانواده‏پژوهی، سال سوم شماره 1، صص 749-737.
-     سفیری، خدیجه و معصومه محرمی (1388). بررسی پیوند ناهمسان همسری فرهنگی با میزان اختلافات زناشویی، فصلنامه مطالعات زنان، شماره 21، صص 31-51 .
-     صادقی، رسول (1395). بسترهای اجتماعی روندهای در حال افزایش طلاق در کلانشهر تهران، مقاله ارائه شده در سمینار تحولات جمعیتی شهر تهران، شهرداری تهران و انجمن جمعیت شناسی ایران، 11 خرداد.
-     صادقی، رسول، محمدجلال عباسی‏شوازی، و سراج‏الدین محمودیانی (1394). تورم جوانی جمعیت در ایران: خلأهای تحقیقاتی و الزامات سیاستی، نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، دوره 10، شماره 19 (بهار و تابستان)، صص 43-9.
-     صدرالاشرافى، مسعود، معصومه خنکدار طارسى، اژدر شمخانى و مجید یوسفى افراشته (1391). آسیب شناسى طلاق (علل و عوامل) و راهکارهاى پیشگیرى از آن، فصلنامه مهندسی فرهنگی، سال هفتم، شماره 73و 74، صص 27-53.
-         عباسی‏شوازی، محمدجلال و رسول صادقی (1384). قومیت و الگوهای ازدواج در ایران، فصلنامه پژوهش زنان، دوره 3، شماره 1، صص47-25.
-         علی­مندگاری، ملیحه (1392). نگرش به طلاق و عوامل موثر بر آن در چارچوب نظریه گذار دوم جمعیتی (مطالعه­ای در شهر تهران)، پایان نامه دکتری جمعیت­شناسی، دانشگاه تهران.
-     عیسی‏زاده، سعید، اسماعیل بلالی و علی­محمد قدسی (1389). تحلیل اقتصادی طلاق: بررسی ارتباط بیکاری و طلاق در ایران طی دوره 1345-1385، مطالعات راهبردی زنان، شماره 50، صص 8-28.
-     فاتحی دهاقانی، ابوالقاسم و علی محمد نظری (1389). تحلیل جامعه‏شناختی عوامل مؤثر بر گرایش زوجین به طلاق در استان اصفهان، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 25، صص 54-13.
-     قادرزاده، امید، هیرش قادرزاده و حسین حسن پناه (1391). عوامل پیش­بینی­کننده گرایش زوجین به طلاق در مناطق مرزی، ویژه‏نامه خانواده و طلاق، شماره 1، صص 102-118.
-     قلی­زاده، آذر، امیرحسین بانکی پورفرد، و زهرا مسعودی­نیا (1394). مطالعه کیفی تجارب مردان و زنان طلاق گرفته از عوامل فرهنگی زمینه­ساز طلاق، فصلنامه جامعه­شناسی کاربردی، شماره 57، صص64-39.
-     نعیمی، محمدرضا (1389). تأثیر تعامل خانواده و ماهواره در بروز پدیده طلاق: مطالعه موردی شهرستان گرگان، مجله تخصصی جامعه­شناسی، سال اول، شماره اول، صص 211-192.
-         Amato, P. R (1994).The Impact of Divorce on Men and Women in India and the United States, Journal of Comparative Family Studies, 25 (2): 207–21.
-         Farrell, M. P. (2006). Sibling Effects on Divorce, Journal of Research in Multi-Level Issues, 5, Pp. 239-242.
-         Good, W (1963). World Revolution and Family Patterns, London: Free Press of Glencoe.
-         Guest, P. (1992). Marital Dissolution and Development in Indonesia, Journal of Comparative Family Studies, 23,Pp. 95–113.
-         Heaton, T. B., M. Cammack and L. Young (2001). Why is the Divorce Rate Declining in Indonesia?, Journal of Marriage and Family 63, Pp. 480–490.
-         Jones, G. W. (1997). Modernization and divorce in Islamic Southeast Asia and the West, Population and Development Review, 23, Pp. 95–114.
-         Kalmjin, M., P. M. De Graff, and A. R. Poortman (2004). Interactions between Cultural and Economic Determinants of Divorce in the Netherland, Journal of Marriage and Family, 66 (1): 75-89.
-         Kamp Dush, C. M.  & et al, (2003). The Relationship between Cohabitation and Marital Quality and Stability: Change across Cohorts? Journal of Marriage and Family,65, Pp. 539–549.
-         Lorenz, O.F. & Wickrama, S., K A. & Conger, D.R. & Elder, H.G. (2006). The Short-Term and Decade-Long Effects of Divorce on Women’s Midlife Health, Journal of Health and Social Behavior 47 (2):111.
-         Rindfuss, R. (1991). The Young Adult Years: Diversity, Structural Change and Fertility, Demography 28 (4): 493–512.
-         Sandfield, A. (2006). Talking Divorce: The Role of Divorce in Women Constructions of Relationship Status, Feminism Psychology 16 (2): 155-173.
-         Thomas, C., and M. Ryan (2008). Women's Perception of the Divorce Experience: A Qualitative Study, Journal of Divorce & Remarriage, 49:3-4,210-224
-         Thornton, A. (2001). The Developmental Paradigm, Reading History Sideways and Family Change, Demography 38 (4): 449-465.
-         Thornton, A. (2004). Reading History Sideways: The Fallacy and Enduring Impact of the Developmental Paradigm on Family Life, Chicago, IL: University of Chicago Press.
-         Thornton, A. and W. L. Rodgers (1987). The Influence of Individual and Historical Time on Marital Dissolution, Demography 24, Pp. 1-22.
-         Thornton, A., and H-S. Lin, (1994). Social Change and the Family in Taiwan, Chicago: University of Chicago Press.
-         Thoronton, A, G. Binsrok and D. Ghimire, (2004). International Networks, Ideas, and Family Change, Report NO.04-566, University of Michigan, Population Studies Center.
-         Van de Kaa, D. J (2002). The Idea of Second Demographic Transition in Industrialized Countries, Paper Presented at the Sixth Welfare Policy Seminar, National Institute of Population and Social Security, Tokyo, Japan.