بررسی مسائل اجتماعی ایران

بررسی مسائل اجتماعی ایران

مشکلة هویت در سازمان‌های مردم نهاد: مطالعة کیفی فعالان مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
امید قادرزاده 1
ایوب کریمی 2
1 دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه کُردستان و پژوهشگر پاره وقت پژوهشکده کُردستان‌شناسی
2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه کُردستان
10.22059/ijsp.2020.77484
چکیده
یکی از مسائل جامعۀ ایران که با زیست چندفرهنگی و تنوع گروه‌بندی‌های اجتماعی مشخص می‌‌شود، چگونگی مناسبات هویت‌‌های اجتماعی متنوع با یکدیگر و گذار از هویت‌‌های تکواره به هویت‌‌های چندگانه است. تکواره‌شدن هویت‌‌های اجتماعی جامعه، با متصلب‌نمودن مرزبندی‌‌های هویتی، پتانسیل منازعۀ اجتماعی و هویتی را تشدید و جامعه را چندپاره می‌‌کند. انجمن‌های مدنی به‌‌مثابه اجتماعات بینابینی، در جرح‌وتعدیل مرزبندی‌‌های هویتی و بسط و تعمیم جهت‌‌گیری‌‌های شناختی و کنشی کنشگران مدنی و تبدیل مای محلی به مای جمعی و عام، نقشی بسزا دارند. پژوهش حاضر در نظر دارد به‌میانجی تجربۀ زیستۀ فعالان مدنی در آن دسته از نهادهای مدنی که بازنمای مختصات فرهنگی و اجتماعی کُردستان است، به واکاوی و شناسایی پیامدهای هویتی فعالیت مدنی در نزد نمونه‌‌ای از فعالان مدنی بپردازد که به لحاظ خاستگاه زمینه‌‌ای، به شهرهای مختلف کُردستان تعلق دارند. این پژوهش، با رویکرد کیفی و روش نظریۀ زمینه‌ای انجام شده است. برای انتخاب نمونه‏ها از روش نمونه‏گیری هدفمند و حداکثر تنوع و برای گردآوری داده‏ها، از مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته استفاده شده است. در نمونۀ پژوهش، 27 نفر از فعالان مدنی در 20 نهاد مدنی مشارکت داشتند. بر‏اساس مطالعة حاضر، افتخار به هویت کُردی، خود بازاندیشانه (درگیری اجتماعی بازاندیشانه)، هویت ایرانی: تبار ایرانی و کثرت‌گرا، و فرارفتن از مرز خودی و غیرخودی، شناسه‌ و ابعاد هویتی کنشگران فعال در سازمان‌های مردم‌نهاد را شکل داده است. تجربۀ فعالیت مدنی برای شهروندان سنندجی، مدارای بین‌قومی، ناخرسندی از فرادستی اقوام غیربومی، احساس تبعیض، بازنمایی هویت کُردی و خودباوری در پی داشته است. مقولۀ هسته نیز بر هویت بازاندیشانه دلالت دارد که بر وجوه فردی، جمعی، متکثر، اقتضایی و تأملی هویت دلالت دارد.
کلیدواژه‌ها
احساس تبعیض
سازمان‌‌های مردم‌‌نهاد
مدارای بین‌قومی
هویت بازاندیشانه
هویت کردی

عنوان مقاله English

the problem of identity in NGOs:A Qualitative study of civil activists

نویسندگان English

Omid Ghaderzadeh 1
Ayoub Karimi 2
1 .
2 .
چکیده English

One of the problems of iranian society, which is characterized by multicultural life and the diversity of social groups,is how different social identities are related to each other and the transition from singular identities to multiple identities. The Singular identities of society, by tightening the boundaries of identity, intensify the potential for social and identity conflict and fragment society.
Civil associations as intermediary communities have a valuable role in modifying identity boundaries as well as expanding and generalizing cognitive and practical orientations of civil activists and transforming them from local “We’s” into collective and universal “We’s”. Via lived experiences of social activists, participating in NGOs, the present research is going to identify the grounds, strategies and identity consequences of sample civil activity of the City of Sanandaj. The present research has been conducted, using a qualitative approach and grounded theory method, among civil activists of Sanandaj. In order to select the samples, purposive sampling and maximum diversity method, and for collecting the data the semi-structured interview is used. In sampling research, 27 civil activists of Sanandaj, aged 28 to 48 participated.Based on the present study, Proud of Kurdish identity, Self Rethinking (reflexive social involvement), Iranian identity: Iranian and pluralistic descent,Crossing the border of the insider and the outsider have shaped dimensions of identity of activists in non-governmental organizations.According to the present study civil activities experienced by citizens of Sanandaj entail interethnic tolerance, dissatisfaction from the superiority of nonlocal ethnic groups, sense of discrimination, Kurdish identity representation, self-confidence, and inner peace. The core category signifies the reflexive identity in which implies the individual, collective, pluralistic, requirement and reflexive aspects of identity.

کلیدواژه‌ها English

Interethnic Tolerance
Kurdish Identity
NGOs
Reflexive Identity
Sense of Discrimination
-         احمدی، سیروس و همکاران (1393). بررسی رابطۀ هویت دینی و سرمایۀ اجتماعی (مورد مطالعه: مردم شهر کاشان). جامعه‌شناسی کاربردی، سال 25، شمارۀ 4: 16-1.
-         اخوان کاظمی، مسعود و همکاران (1396). سرمایۀ اجتماعی و توسعۀ سیاسی (مطالعۀ موردی استان کردستان پس از انقلاب اسلامی ایران). تهران: یار دانش.
-         ادیبی، مهدی و همکاران (1387). جهانی‌شدن اجتماعی جوانان شهر اصفهان. مطالعات ملی، سال 9، شمارۀ 3: 118-100.
-         استراوس، آنسلم و کوربین، ژولیت (1385). اصول روش تحقیق کیفی: نظریۀ مبنایی، رویه‌‌ها و روش‌‌ها. ترجمه: بیوک محمدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-         افراسیابی، حسین و خرم‌پور، یاسین (1394). مطالعۀ بازاندیشی اجتماعی در میان جوانان شهر یزد. جامعه‌شناسی کاربردی، سال 26، شمارۀ 3: 38-23.
-         ایمان، محمدتقی (1388). مبانی پارادایمی روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
-         ایمانی جاجرمی، حسین و همکاران (1391).بررسی نقش سازمان‌‌های مردم‌نهاد در توسعۀ اجتماعی. فصلنامۀ تعاون و روستا، سال 3، شمارۀ 1: 154-123.
-         باستانی، سوسن و صالحی، مریم (1386). سرمایۀ اجتماعی شبکه و جنسیت بررسی ویژگی‌های ساختی، تعاملی و کارکردی شبکۀ اجتماعی زنان و مردان در تهران. مطالعات جامعه‌شناختی، شمار 30: 95-63.
-         برگر، ل. پیتر و همکاران (1381). نوسازی و آگاهی: ذهن بی‌‌خانمان. ترجمه: محمد ساروجی. تهران: نی.
-         بوستانی، داریوش (1390). جوانان و هویت بازاندیشانه؛ مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه شهید باهنر کرمان. مطالعات اجتماعی ایران، سال 5، شمارۀ 1: 22-3.
-         پاتنام، رابرت (1384). دموکراسی و سنت‌‌های مدنی. ترجمه: محمدتقی دلفروز. تهران: جامعه‌شناسان.
-         جنکینز، ریچارد (1381). هویت اجتماعی. ترجمه: تورج یاراحمدی. تهران: شیرازه.
-         حسینی، ابراهیم و جلایی‌پور، حمیدرضا (1391). بررسی رابطۀ سرمایۀ اجتماعی برون‌گروهی با هویت ملی جوانان (بررسی موردی: دانشجویان و غیردانشجویان اقوام ترک و کرد). فرهنگ در دانشگاه اسلامی، دورۀ 2، شمارۀ 3: 322-299.
-         ذکایی، محمدسعید و خطیبی، فائزه (1385). رابطۀ حضور در فضای مجازی و هویت مدرن پژوهشی در بین کاربران اینترنتی جوان ایرانی. فصلنامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 33: 153-111.
-         رستگار خالد، امیر و همکاران (1395). رابطۀ سرمایۀ اجتماعی و هویت ملی در شهرهای کرمانشاه و جوانرود. مطالعات ملی، دورۀ 17، شمارۀ 1 (پیاپی 65): 144-133.
-         رسول‌زاده اقدم، صمد و همکاران (1395). تحلیل رابطۀ سرمایۀ اجتماعی با هویت بازاندیشانه (مورد مطالعه: دانشجویان کارشناسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان). توسعۀ اجتماعی، سال 11، شمارۀ 2: 122-95.
-         زارعی متین، حسن و قنبری، علی‌اکبر (1384). بررسی رابطۀ هوش عاطفی و سرمایۀ اجتماعی در تشکل‌های مردم‌‌نهاد. مدیریت سرمایۀ اجتماعی، دورۀ 2: 22-1.
-         سن، آمارتیا (1395). هویت و خشونت. ترجمه: فریدون مجلسی. تهران: پایان.
-         سیدمن، استیون (1386). کشاکش آرا در جامعه‌شناسی. ترجمه: هادی جلیلی. تهران: نی.
-         شالچی، سعید (1384). هویت بازاندیشانه؛ بررسی شکل‌‌گیری هویت بازاندیشانه و ارتباط آن با رسانه‌‌ها. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ جامعه‌شناسی. دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
-         شیانی، ملیحه و احمدپور، خسرو (1396). رابطۀ بین سرمایۀ اجتماعی و هویت اجتماعی بین شهروندان رشت. رفاه اجتماعی، پیاپی 66: 290-255.
-         عبداللهی، محمد (1384). توسعۀ اجتماعی. فرایند مدیریت و توسعه، شمارۀ 62: 21-14.
-         عبداللهی، محمد و قادرزاده، امید (1383). فاصلة قومی و عوامل مؤثر بر آن در ایران. فصلنامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 23: 23-1.
-         عدلی‌پور، صمد و همکاران (1392). شبکۀ اجتماعی فیس‌بوک و شکل‌گیری هویت بازاندیشانه در بین دانشجویان دانشگاه تبریز. پژوهش‌های ارتباطی، دورۀ 20، شمارۀ 75 (پیاپی 3): 128-101.
-         غفاری، غلامرضا و نیازی، محسن (1386). جامعه‌شناسی مشارکت. تهران: نزدیک.
-         فرهمند، مهناز و کریمی نجرموئی، یزدان (1396). بررسی رابطۀ بین فناوری‌های نوین ارتباطی و بازاندیشی هویت دینی جوانان شهر تهران. توسعۀ اجتماعی، سال 12، شمارۀ 1: 80-59.
-         فلیک، اوه (1388). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمه: هادی جلیلی. تهران: نی.
-         قادرزاده، امید و محمدزاده، حسین (1397). مطالعۀ پیمایشی هویت‌طلبی قومی و سیاسی‌شدن قومیت کُردهای ایران. پژوهش‌‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، شمارۀ پیاپی 20، شمارۀ 1: 42-19.
-         قادرزاده، امید و عبدالله‌زاده، خالد (1391). حساسیت بین‌فرهنگی در اجتماعات قومی در ایران: مورد مطالعه اقوام تُرک و کُرد در شهر قروه. مجلۀ علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، شمارۀ پیاپی 20، شمارۀ 1: 156-121.
-         قاسمی، یارمحمد و جمال‌وندی، رضا (1391). بررسی رابطۀ بین سرمایۀ اجتماعی و هویت ملی در بین دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام. فرهنگ ایلام، شماره‌های‌ 37 و 36: 26-4.
-         قانعی‌راد، محمدامین و حسینی، فریده (1384). ارزش‌‌ها، شبکۀ روابط و مشارکت در سازمان‌های غیردولتی (مطالعۀ تجربی در بین جوانان تهران). مجلۀ جامعه شناسی ایران، دورۀ 6، شمارۀ 3: 123-97.
-         کاستلز، امانوئل (1380). عصر اطلاعات، قدرت هویت. ترجمه: حسن چاوشیان. تهران: طرح نو.
-         کرسول، جان دبلیو (1394). طرح پژوهش (رویکردهای کمی، کیفی و شیوۀ ترکیبی). ترجمه: حسن دانایی‌فرد و علی صالحی. تهران: نشر مهربان.
-         کوهن، پرسا (1381). نظریۀ اجتماعی نوین. ترجمه: یوسف نراقی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
-         کیویستو، پیتر (1388). اندیشه‌‌های بنیادی در جامعه‌شناسی. ترجمه: منوچهر صبوری کاشانی. تهران: نشر نی.
-         گنجی، محمد و همکاران (1389). رابطۀ هویت دینی و سرمایۀ اجتماعی در بین مردم کاشان. جامعه‌شناسی کاربردی، سال 21، شمارۀ 4: 144-123.
-         گیدنز، آنتونی (1377). پیامدهای مدرنیت. ترجمه: محسن ثلاثی. تهران: نشر مرکز.
-         گیدنز، آنتونی (1387). تجدد و تشخص (جامعه و هویت شخصی در عصر جدید). ترجمه: ناصر موفقیان. تهران: نشر نی.
-         محمدپور، احمد (1390). ضدروش (منطق و طرح در روش‌‌شناسی کیفی). تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.  
-         محمدی، بیوک (1387). درآمدی بر روش تحقیق کیفی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. 
-         موسوی، محمدطاهر (1391). درآمدی بر مشارکت اجتماعی. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
-         میرفردی، اصغر و ولی‌نژاد، عبدالله (1397). تحلیل جامعه‌شناختی- راهبردی ارتباط بین هویت ملی و سرمایۀ اجتماعی دانشجویان دانشگاه کرج. مدیریت سرمایۀ اجتماعی، سال 5، شمارۀ 1: 90-67.
-         وحیدا، فریدون و همکاران (1383). رابطۀ سرمایۀ اجتماعی با هویت اجتماعی دانشجویان. مجلۀ پژوهشی دانشگاه اصفهان (علوم انسانی)، دورۀ 17، شمارۀ 2: 92-59.
-         هیفی،برایان(1396). مدرنیتۀ متأخر و تغییر اجتماعی(بازسازی زندگی فردی و اجتماعی).ترجمه:یعقوب احمدی و پرویز سبحانی.تهران:کویر
-          Alexander, J. (2001). The Binary Discourse of Civil Society. In Seidman, S & Alexander, j (eds) The New Social Theory Reader, London: Sage.
-          Burkitt, I. (1991). Social Seleves: Theories of The Social Formation of Personality, London: Sage.
-          Calhoun, C. (1996). Social Identity and The Politics of Identity, USA: Black Publishers Inc.
-           Chen, L., Ye, M., Wu, Y (2020). Shaping Identity: Older Adults’ Perceived Community Volunteering Experiences in Shanghai. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, Article first published online: March 16, 2020:https://doi.org/10.1177/0899764020911205.
-          Mead, G. H. (1934). Mind, Self and Society. Chicago: University of Chicago Press.

-          Tajfel, H. and Turner, J. C. (1986). The Social Identity Theory of Intergroup Behaviour. Worchel, S. and Austin,W. G. (eds) Psychology of Intergroup Relations, Chicago, IL: Nelson-Hall.

-          Spencer, S. B. (2010). Culture as Structure in Emerging Civic Organizations in Russia. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 40 (6): 1073-1091.

-          Taylor, G and Spencer, S. (2004). Social Identities, London: Routledge.
بررسی مسائل اجتماعی ایران
دوره 10، شماره 2
این شماره در مرداد ماه ۱۳۹۹ منتشر شده است
اسفند 1398
صفحه 103-129