شیوع ویروس کووید 19، توأم با پیامدهایی چون تمایزگذاری و فاصله اجتماعی در میان افراد جامعه بوده و فجایع روحی-روانی بسیاری را برای جامعه به میراث گذاشته که تا سالها شاهد اثرات ناخوشایند آن بر جسم و روان افراد خواهیم بود. هدف از پژوهش حاضر، روایت بهبودیافتگان مبتلا به بیماری کرونا از تجربهی طرد اجتماعی است. این پژوهش با بهرهمندی از افکار و آراء گافمن و تعداد دیگری از نظریهپردازان حوزهی جامعهشناسی، دادههای خود را به میانجی رویکرد کیفی و استفاده از روش تحلیل روایتِ مضمونی و انجام مصاحبه با 16 نفر (11 مرد و 5 زن) از بهبودیافتگان بیماری به دست آورده است. نمونهها به صورت هدفمند انتخاب شدهاند. یافتههای به دستآمده از تجزیه و تحلیل مفاهیم، نشاندهندهی 11 تِم اصلی شامل: اختلالات روحی-روانی، گسست روابط اجتماعی، فروکاست منزلت اجتماعیِ افراد، دگردیسی میدان دین و گزارههای دینی، تضعیف اعتماد اجتماعی، کاهش ارزشهای اخلاقی-انسانی، شکلگیری هویت پنهان، بیکارشدن، رونق بازارِ دلالیِ کالاهای بهداشتی، ترس از روایت بیماری، تبعیض در دریافت خدمات درمانی؛ 22 مفهوم محوری و 59 مقولهی عُمده است. نتایج به دستآمده نشان میدهد که تجربهی طرد اجتماعی از جانب بیماران مبتلا به ویروس کووید 19، با پیامدهای مخربی چون از دست دادن پایگاه اجتماعی، انزواطلبی، اخراج از حلقههای گروهی و تشدید ترس و اضطراب درونی و در نهایت، رشد تنش و التهاب اجتماعی در سطح گسترده را به همراه دارد. از طرفی نیز وضعیت پیشآمده سبب سوءاستفاده برخی سودجویان و دامنزدن به بحران موجود به میانجی احتکار کالاهای بهداشتی-درمانی و متعاقباً گرانفروشیِ این اجناس میشود. در نهایت یافتهها حاکی از نوعی خشونت نمادین در قبال مبتلاشدگان به کرونا و واپسزدن آنها از حلقههای گروهی و اجتماعی است.
تقیپور، علی؛ کریمی، فاطمهزهرا؛ آقایی، منورافضل؛ لطیفنژاد رودسری، رباب؛ صالحیان، مریم. (1400). تبیین درک و تجریه افراد جامعه از استیگما در مواجهه با بیماری کرونا، مجله دانشگاه علوم پزشکی تربیت حیدریه، 9(4)، زمستان 1400، ص 25-35.
سبحانی، پرویز؛ احمدی، یعقوب (1400). واکاوی نقش پاندمی کرونا بر مناسبات فردی و اجتماعی اعضای خانواده(مطالعه موردی؛ استان کردستان)، بیستمین همایش ملی انجمن مشاوره ایران(سالمزیستی و تعالیبخشی سبک زندگی در دوران کرونا و پس از کرونا)، تهران، آذر 1400.
علیاکبریدهکردی، مهناز؛ عیسیزاده، فاطمه؛ آقاجانبگلو، سوسن (2019). پیامدهای روانی اجتماعی مبتلایان به بیماری کرونا ویروس جدید (کوئید 19): یک مطالعه کیفی، مجله روانشناسی سلامت، دوره 2، شماره 2 (4)، 9-20.
گیدنز، آنتونی. (2011). جهان لغزنده است، ترجمه علی عطاران(1395)، چاپ اول، تهران: بنگاه ترجمه و چاپ و نشر پارسه.
Baral, S., Karki, D., Newell, J. (2007). Causes of Stigma and Discrimination Associated with Tuberculosis in Nepal: A Qualitative Study, BMC Public Health, Vol 7, p 211
Brown S. M., Doom J. R., Lechuga-Peña S., Watamura S. E., Koppels T. (2020). Stress and Parenting during the Global COVID-19 Pandemic. Abuse Negl.110 (2), 104699. 10.1016/j.chiabu.2020.104699 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
Crocker J, Major B, Steele C. (1998). Social Stigma. In The Handbook of Social Psychology, ed. DT Gilbert, ST Fiske, 2:504-53. Boston, MA: McGraw-Hill
Fine M, Asch A. (1988). Disability beyond Stigma: Social Interaction, Discrimination, and Activism. J. Soc. Issues 44:3-22
Finzen A. (2017). Stigma and Stigmatization Within and Beyond Psychiatry. In: Gaebel W., Rossler W., Sartorius N. (eds) The Stigma of Mental Illness – End of the Story?. Cham: Springer.
Gilmore, N., Somerville, M. (1994). Stigmatization, Scapegoating and discrimination in Sexually Transmitted Diseases: Overcoming them and us, Social Science and Medicine, Vol.39, pp.13-39
Goffman, E. (1963). Stigma. Notes on the Management of Spoiled Identity. London: Penguin Books.
Goffman, E. (2005). Interaction Ritual: Essays in Face-to-Face Behavior. American Sociological Review, New Brunswick: Transaction Publishers.
Gray, Rebecca. (2011), "Shame, Labelling and Stigma: Challenges to counseling clients in alcohol and other drug settings", Federal Legal Publication Inc.
Hatzenbuehler Ml. (2016). Structural Stigma: Research Evidence and Implications for Psychological Science. Am Psychol. 71(8): 742-751.
Hermanns, H. (1995). “Narrative Interview in U. Flik, E.V Kardorf, H. Keupp, L.V. Rosenstiel and Handbuch Qualitative Sozialfoeschung” (2nd edn). Munich: Psychologie Verlage Union
Joan, W., Gonzalez-Medina, D., Le, Q. (2011). Infectious diseases and Social Stigma, ATI-Applied Technologies & Innovations, Vol 4, Issue 1, April 2011, pp. 58-70, https://www.researchgate.net/publication/236212491
Jones E, Farina A, Hastorf A, Markus H, Miller DT, Scott R. (1984). Social Stigma: The Psychology of Marked Relationships. New York: Freeman
Kaplan, A. H., A. Scheyett and C. E. Golin. (2005). HIV and Stigma: Analysis and Research Program. Current HIV/AIDS Reports 2(4): 184-188
Lee, S., Chan, L., Chau, A., Kwok, K. (2005). The Experience of SARS Related Stigma at Amoy Gardens, Social Science and Medicine, Vol 61, p. 20-38
Levin, Sh & Van Laar, C. (2008). Stigma and Group Inequality: Social Psychological Perspectives, Lawrence Erlbaum Associates Publishers, Mahwah, New Jersey, USA
Link, B., Phelan, J. (2001). Conceptualizing Stigma, Annual Review of Sociology, Vol 27, pp. 263-385
Major, B. and L, T, O Brien. (2005). The Social Psychology of Stigma. Annu. Rev. Psychol. 56: 393-421
Munhall, P. (2001). “Nursing Research: A Qualitative perspective, Jones and Bartlett Publisher in Qualitative Research Methods”, Thousand Oaks, CA: Sage
M. Brouwers E. (2020). Social Stigma is an Underestimated Contributing Factor to Unemployment in People with Mental Illness or Mental Health Issues: Position Paper and Future Directions, 1-7. https://www.researchgate.net/publication/340828617
Ramaci, T.; Barattucci, M.; Ledda, C. & Rapisarda, V. (2020). Social Stigma during COVID-19 and its Impact on HCWs Outcomes. Sustainability, 2020, 12, 3834. https://www.researchgate.net/publication/341251054
Smith, R. A., Quesnell, M., & Zhu, X. (2016). Stigma and Health/Risk Communication. Oxford Res. Encycl. Commun., Oxford: Oxford University Press.
Stafford MC, Scott RR. (1986). Stigma Deviance and Social Control: some conceptual issues. In The Dilemma of Difference, ed. SC Ainlay, G Becker, LM Coleman. New York: Plenum
Thornicroft G, Rose D, Kassam A, Sartorius N. (2007). Stigma: Ignorance, Prejudice or Discrimination? Br J Psychiatry, 190, 192-193
Wang, C., Horby, PW, Hayden, FG. Gao, GF. (2020). A Novel Coronavirus Outbreak of Global Health Concern, Lancet. 2020; 395: 470-473
Xiang, YT. Yang, Y., Li, W., Zhang, L., Zhang, Q., Cheung, T. (2019). Timely Mental Health Care for the 2019 Novel Coronavirus Outbreak is urgently needed, Lancet Psychiatry, 2020; 7: 228-229.
دانش مهر,حسین , خالق پناه,کمال و سبحانی,پرویز . (1400). کرونا و داغ ننگ: روایت بهبودیافتگان بیماری از تجربه طرد اجتماعی. بررسی مسائل اجتماعی ایران, 12(2), 367-398. doi: 10.22059/ijsp.2022.87916
MLA
دانش مهر,حسین , , خالق پناه,کمال , و سبحانی,پرویز . "کرونا و داغ ننگ: روایت بهبودیافتگان بیماری از تجربه طرد اجتماعی", بررسی مسائل اجتماعی ایران, 12, 2, 1400, 367-398. doi: 10.22059/ijsp.2022.87916
HARVARD
دانش مهر حسین, خالق پناه کمال, سبحانی پرویز. (1400). 'کرونا و داغ ننگ: روایت بهبودیافتگان بیماری از تجربه طرد اجتماعی', بررسی مسائل اجتماعی ایران, 12(2), pp. 367-398. doi: 10.22059/ijsp.2022.87916
CHICAGO
حسین دانش مهر, کمال خالق پناه و پرویز سبحانی, "کرونا و داغ ننگ: روایت بهبودیافتگان بیماری از تجربه طرد اجتماعی," بررسی مسائل اجتماعی ایران, 12 2 (1400): 367-398, doi: 10.22059/ijsp.2022.87916
VANCOUVER
دانش مهر حسین, خالق پناه کمال, سبحانی پرویز. کرونا و داغ ننگ: روایت بهبودیافتگان بیماری از تجربه طرد اجتماعی. بررسی مسائل اجتماعی ایران. 1400;12(2):367-398. doi: 10.22059/ijsp.2022.87916